بررسی علمی توسط: دکتر محمد آلی (دکترای فیزیولوژی)
ورزش ممکن است، مغز شما را به اندازه بدن شما تمرین دهد. تحقیقات کشف کردهاند که سلولهای خاصی از مغز حتی بعد از پایانیافتن یک تمرین، همچنان به شکل بسیار زیادی، فعال هستند و به نظر میرسند آن سیگنالهای ماندگار بعد از تمرین، به بدن کمک میکنند تا در گذر زمان، به ساخت استقامت و بهبود آن کمک کند. در آزمایشاتی که در این تحقیقات با موشها انجام شد، مسدودکردن این سلولهای مغزی، مانع بهبود استقامت آنها شد، باوجوداینکه این حیوانات، به شکل عادی ورزش خود را انجام میدادند.
تحقیقات نشان دادهاند که ورزش، مغز را به روشهایی سیمکشی مجدد میکند که باعث میشود در گذر زمان، قویتر و مقاومتر از گذشته شود.
از گذشته ورزش برای تقویت عضلات، مشهور بوده است، اما تحقیقات جدید نشان میدهد که ورزش مغز را نیز بهگونهای تغییر شکل میدهد که استقامت را بهبود میبخشد. مطالعهای که در مجله Cell Press Journal Neuron منتشر شد، نشان داد که ورزش مکرر، فعالیت مغز را تغییر میدهد که با توانایی بدن برای دویدن سریعتر و مسافت بیشتر در طول زمان مرتبط است. این تغییرات به نظر میرسد به سازگاری بهتر قلب و عضلات کمک کرده و باعث میشوند آنها قویتر شوند.
جی نیکولاس بلتلی نویسنده همکار تحقیق از دانشگاه پنسیلوانیا در این باره میگوید: ” بسیاری از مردم میگویند که بعد از ورزش احساس هوشیاری بیشتری میکنند و ذهنشان شفافتر است. به همین دلیل ما میخواستیم بدانیم که بعد از ورزش، چه چیزی در مغز اتفاق میافتد و اینکه این تغییرات چطور ورزش را تحت تاثیر قرار میدهند.
فعالیت مغز همچنان بعد از ورزش ادامه مییابد
طی آزمایش، بتلی و همکارانشان مشاهده کردند که بعد از دویدن تردمیل در موشها، افزایش فعالیت مغز در آنها مشاهده شد. قدرتمندترین تغییرات در سلولهای عصبی داخل ناحیهای به اسم هیپوتالاموس شکمی-تحتانی مشاهده شد که به تنظیم انرژی بدن، تنظیم وزن و قند خون بدن کمک میکند.
محققان بدین منظور فعالیت یک دسته خاصی از سلولهای عصبی VHHM را که به عنوان نورونهای استروئیدوژنیک فاکتور-1 شناخته (SF1) میشوند زیر نظر گرفتند. این نورونها در حین اینکه موشها میدویدند، فعال میشدند و حتی تا حداقل یک ساعت بعد از پایانیافتن ورزش، همچنان فعال باقی میمانند.
بعد از دو هفته تمرینات تردمیل، موشها بهبودهای آشکاری از استقامت را نشان دادند. آنها میتوانستند مسافتهای طولانیتر را بدوند و سرعتهای سریعتری را قبل از خستهشدن، حفظ کنند. اسکنهای مغزی همچنین نشان داد که تعداد زیادی از نورونهای SF1 بعد از تمرین فعال باقی میمانند و همین سطوح فعالیت بسیار بالای این نورونها بود که باعث شد یک مطالعه دیگر در این زمینه، شروع شود.
نورونهای کلیدی و ارتباط آنها با بهبود استقامت
سپس دانشمندان این نظریه را به آزمایش گذاشتند که چه میشود اگر آنها نورونهای SF1 را از ارتباط با بقیه مغز محروم کنند. در نتیجه چنین رویکردی، موشهای با فعالیت مسدودشده نورونی، خیلی زودتر خسته شدند و نتوانستند طی یک بازه تمرینی دوهفتهای، استقامت خود را بهبود بخشند.
به طور خاص محققان به این دلیل از این کشف مهم شگفتزده شدند که دریافتند صرفاً مسدودکردن این نورونها بعد از ورزش کافی بود تا بهبود استقامتی را متوقف کنند، حتی باوجوداینکه نورونها طی تمرین، به شکل عادی در حال فعالیت بودند. این یافته جالب، این واقعیت را نشان میدهد که فعالیت مغز بعد از ورزش ممکن است یک نقش حیاتی در کمک به سازگاری بدن به تمرینات داشته باشد.
بلتلی در این باره میگوید که: ” وقتی ما وزنهبرداری میکنیم، در واقع فکر میکنیم که در حال عضلهسازی هستیم، اما مطالعات نشان دادهاند که وقتی ورزش میکنیم، ممکن است در حال تقویت مغزمان هم باشیم.
ریکاوری از ورزش و عملکرد مغز
فرایند بیولوژیکی دقیق پشت این اثر هنوز ناشناخته است. بااینحال، بتلی معتقد است که ادامه فعالیت نورونهای SF1 پس از ورزش ممکن است با بهبود نحوه استفاده از گلوکز ذخیره شده، به بدن کمک کند تا به طور مؤثرتری ریکاوری کند. این امر میتواند به عضلات، ریهها و قلب اجازه دهد تا سریعتر با ورزشهای دشوارتر سازگار شوند.
محققان امیدوارند که یافتههایشان سرانجام به روشهای تازهای ختم شود که به بزرگسالان کهنسالتر کمک کند فعال باقی بمانند و بهمنظور ریکاوری از مصدومیت و سکته نیز به کار گرفته شود. این تحقیق همچنین ممکن است برای ورزشکارانی که به دنبال بهبود عملکرد و ریکاوری هستند نیز مفید باشد.
این مطالعه در واقع دری به روی درک این است که ما چطور میتوانیم فواید بیشتری از وزرش بهرهمند شویم. اگر ما بتوانیم بازه زمانی را کوتاه کنیم و کمک کنیم مردم فواید را سریعتر متوجه شوند، شاید آنها را تشویق کند که به ورزش روی بیاورند.
این مطالعه توسط University of Pennsylvania, the National Institutes of Health, the National Science Foundation, the National Research Foundation of Korea, the Rhode Island Institutional Development Award, the Rhode Island Foundation, and Providence College پشتیبانی شده است.
- منابع استفاده شده: Morgan Kindel, Ryan J. Post, Kyle Grose, Louise Lantier, Eunsang Hwang, Jamie R.E. Carty, Lenka Dohnalová, Lauren Lepeak, Hallie C. Kern, Rachael Villari, Nitsan Goldstein, Emily Lo, Albert Yeung, Lukas Richie, Bridget Skelly, Jenna Golub, Manmeet Rai, Teppei Fujikawa, Julio E. Ayala, Joel K. Elmquist, Christoph A. Thaiss, David H. Wasserman, Kevin W. Williams, Erik B. Bloss, J. Nicholas Betley. Exercise-induced activation of ventromedial hypothalamic steroidogenic factor-1 neurons mediates improvements in endurance. Neuron, 2026; 114 (9): 1564 DOI: 10.1016/j.neuron.2025.12.033
