با حمایتت، تو هم سهمی داری در ادامه‌ بهترین آموزش‌های علمی دویدن برای همه

حمایت با ارز دیجیتال
خرید کفش دویدن از دیجی کالا
مبتدیان

دوومیدانی: تاریخچه و معرفی کامل

دوومیدانی همان‌طور که از اسمش هم مشخص است، شامل ورزش‌هایی می‌شود که به صورت دویدن در پیست برگزار می‌شوند؛ و همچنین شامل ورزش‌هایی می‌شود که در میدان ورزشگاه انجام می‌شوند.

دکتر محمد آلی

بررسی علمی توسط: دکتر محمد آلی (دکترای فیزیولوژی)

در ادامه با کامل‌ترین و پرمحتواترین مقاله وب فارسی درباره دوومیدانی، درباره تمامی موارد مرتبط با آن صحبت خواهیم کرد؛ با ادامه مطلب همراه دویدن عشق است باشید.

دوومیدانی چیست؟

دوومیدانی ورزشی است که شامل انواع گوناگونی از مسابقات مبتنی بر دویدن، پرش و پرتاب می‌شود. نام رایج این ورزش در آمریکای شمالی برگرفته از محل برگزاری آن، یعنی پیست دویدن و زمین (میدان) چمن برای پرتاب و برخی از رشته‌های پرشی است. دوومیدانی در زمره ورزش اتحادیه بین‌المللی دوومیدانی قرار می‌گیرد که دوهای جاده‌ای، دو صحرانوردی و مسابقه پیاده‌روی را نیز در بر می‌گیرد.

برنده‌های رشته‌های دو که شامل دوهای سرعت، نیمه-استقامت و استقامت، مسابقه پیاده‌روی و دو بامانع است، باید مسافت تعیین شده را در کمترین زمان طی کنند. ورزشکارانی برنده رشته‌های پرش و پرتاب می‌شوند که بیشترین مسافت یا ارتفاع را در مسابقات بپرند یا پرتاب کنند. رشته‌های رایج پرش شامل پرش طول، پرش سه‌گام، پرش ارتفاع و پرش با نیزه است؛ و رایج‌ترین رشته‌های پرتاب عبارت‌اند از پرتاب وزنه، پرتاب نیزه، پرتاب دیسک و پرتاب چکش.

پیست دوومیدانی از نمای بالا
استادیوم دوومیدانی هلسینکی فنلاند

همچنین «رشته‌های ترکیبی» یا «چندرشته‌ای» وجود دارد، مانند پنج‌گانه شامل پنج رشته دوومیدانی، هفت‌گانه شامل هفت رشته و ده‌گانه شامل ده رشته دوومیدانی. در این رشته‌ها، ورزشکاران در ترکیبی از رویدادهای دوومیدانی شرکت می‌کنند. بیشتر رویدادهای دوومیدانی ورزش‌هایی انفرادی با یک برنده هستند؛ برجسته‌ترین رشته‌های تیمی، مسابقات امدادی هستند که معمولاً تیم‌های چهارنفره در آنها شرکت دارند. رویدادهای مسابقاتی تقریباً به‌طور انحصاری بر اساس جنسیت تفکیک می‌شوند، هرچند مسابقات مردان و زنان معمولاً در یک مکان برگزار می‌شود. یک استثنا، مسابقات امدادی مختلط است که در آن دو مرد و دو زن تیم چهارنفره را تشکیل می‌دهند. اگر تعداد شرکت‌کنندگان در یک مسابقه برای اجرای هم‌زمان، بیش از حد باشد، برای کاهش تعداد شرکت‌کنندگان، مرحله مقدماتی برگزار می‌شود.

دوومیدانی یکی از قدیمی‌ترین ورزش‌هاست. در دوران باستان، این ورزش هم‌زمان با جشنواره‌ها و گردهمایی‌های ورزشی مانند بازی‌های المپیک باستان در یونان برگزار می‌شد. در دوران مدرن، دو رویداد برجسته و معتبر بین‌المللی در دوومیدانی، مسابقات دوومیدانی بازی‌های المپیک و مسابقات قهرمانی دوومیدانی جهان است. فدراسیون بین‌المللی دوومیدانی، که پیش‌تر با نام اتحادیه بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی (IAAF) شناخته می‌شد، نهاد بین‌المللی اداره‌کننده ورزش دوومیدانی است.

رکوردهایی از بهترین عملکردها در رویدادهای مشخص، در سطوح جهانی، قاره‌ای و ملی ثبت می‌شود. بااین‌حال، اگر تشخیص داده شود که ورزشکاران، قوانین یا مقررات رشته را نقض کرده‌اند، از مسابقه محروم شده و نتیجهٔ آن‌ها پاک می‌شود.

تاریخچه دوومیدانی

ورزش دوومیدانی ریشه‌ای ماقبل تاریخی دارد و از کهن‌ترین رقابت‌های ورزشی به شمار می‌رود؛ چرا که دویدن، پریدن و پرتاب کردن، جلوه‌هایی طبیعی و همگانی از توانایی‌های فیزیکی انسان هستند. نخستین نمونه‌های ثبت‌شده از مسابقات منظم دوومیدانی، بازی‌های المپیک باستان است که شامل مسابقات دو بیشتری نیز می‌شد، اما معرفی پنج‌گانه المپیک باستان گامی به سوی دوومیدانی به شکلی که امروز شناخته می‌شود بود – این رشته شامل رقابتی پنج‌رشته‌ای از پرش طول، پرتاب نیزه، پرتاب دیسک، دو استادیون (دو سرعتی) و کشتی بود.

🏃🏼✅ بهترین کتاب‌های دویدن جهان را بخر|دانلود کن
کوزه ای از یونان باستان با تصاویری از دونده ها بر روی کوزه
یک گلدان یونان باستان از ۶۰۰ سال پیش از میلاد، حاوی تصویری از یک مسابقه دو

رویدادهای دوومیدانی همچنین در حدود همین دوران در بازی‌های سراسری یونان حضور داشتند و بعدها در حدود ۲۰۱ سال پیش از میلاد به روم در ایتالیا نیز گسترش پیدا کردند. در قرون وسطی، رشته‌های جدید دوومیدانی در بخش‌هایی از اروپای شمالی شروع به توسعه کردند. پرتاب سنگ و پرتاب وزنه که در جوامع سلتی در ایرلند و اسکاتلند رایج بود، پیش‌درآمدی بر رویدادهای مدرن پرتاب وزنه و پرتاب چکش بودند. یکی از آخرین رویدادهای دوومیدانی که شکل گرفت، پرش با نیزه بود که از مسابقاتی همچون فیرلپ‌پن در سرزمین‌های پست اروپای شمالی در سده هجدهم سرچشمه گرفت.

نخستین مسابقات مستقل دوومیدانی، جدا از جشنواره‌های عمومی ورزشی، در سده نوزدهم ثبت شده‌اند. این مسابقات معمولاً میان موسسات آموزشی رقیب، سازمان‌های نظامی و باشگاه‌های ورزشی برگزار می‌شد. تحت تأثیر برنامهٔ درسی سرشار از ادبیات کلاسیک، مسابقات در مدارس عمومی انگلستان به‌عنوان معادل‌های انسانی مسابقات اسب‌دوانی، شکار روباه و تعقیب خرگوش با سگ تازی طراحی شده بود. باشگاه هانت مدرسهٔ شروزبری سلطنتی، قدیمی‌ترین باشگاه دو در جهان است، با اسناد مکتوبی که به ۱۸۳۱ بازمی‌گردد و شواهدی که نشان می‌دهد تا ۱۸۱۹ تأسیس شده بود. این مدرسه مسابقات پیپر چیس را برگزار می‌کرد که در آن دوندگان دنباله‌ای از خرده‌های کاغذ را که دو «روباه» به جا گذاشته بودند دنبال می‌کردند؛ حتی امروزه نیز دوندگان RSSH «سگ‌های شکاری» نامیده می‌شوند و پیروزی در یک مسابقه، به مثابه «شکار» محسوب می‌شود. نخستین سند قطعی از دو با مانبع سالانهٔ صحرانوردی شروزبری به سال ۱۸۳۴ بازمی‌گردد که آن را به قدیمی‌ترین مسابقهٔ دو دوران مدرن تبدیل می‌کند. این مدرسه همچنین مدعی قدیمی‌ترین گردهمایی دوومیدانی همچنان پابرجا است، یعنی دومین گردهمایی بهاری که نخستین اسناد آن به ۱۸۴۰ بازمی‌گردد. این گردهمایی شامل مجموعه‌ای از رویدادهای پرتاب و پرش همراه با مسابقات اسب‌دوانی ساختگی از جمله دربی استیکس، هِرْدل رِیس و تریال استیکس بود. دوندگان توسط «مالکانی» ثبت‌نام می‌شدند و همچون اسب‌ها نام‌گذاری می‌شدند. در فاصلهٔ ۲۱ کیلومتری و یک دهه بعد، نخستین دوره بازی‌های المپیک ونلاک در ۱۸۵۱ در میدان مسابقه ماچ ونلاک برگزار شد. این بازی‌ها شامل یک «مسابقه دوونیم‌مایل» و یک رقابت «پرش طول» بود.

یک دونده با لباس سفیددر حال دویدن روی مانع در مسابقه دو با مانع در گذشته ای دور
نمونه‌ای اولیه از دو بامانع در باشگاه اتلتیک دیترویت در سال ۱۸۸۸

نخستین باشگاه‌های مدرن دوومیدانی در جهان در دانشگاه کمبریج در ۱۸۵۷ و دانشگاه آکسفورد در ۱۸۶۰ بنیان نهاده شدند؛ این دو دانشگاه در ۱۸۶۴ نخستین مسابقهٔ سالانهٔ دانشگاهی را آغاز کردند. باشگاه دوومیدانی لندن در ۱۸۶۳ به نخستین باشگاه مستقل دوومیدانی تبدیل شد. نخستین گردهمایی‌های دوومیدانی داخل سالن به سبک مدرن، اندکی پس از آن و در دههٔ ۱۸۶۰ ثبت شد، از جمله گردهمایی در تالار اشبرنهام در لندن که شامل چهار رشتهٔ دو و یک مسابقهٔ پرش سه‌گام بود.

در سال ۱۸۶۵، دکتر ویلیام پنی بروکس از ونلاک به تأسیس انجمن ملی المپیک یاران کمک کرد که نخستین دورهٔ بازی‌های المپیک خود را در سال ۱۸۶۶ در کریستال پالاس لندن برگزار کرد. این رویداد ملی، موفقیتی بزرگ بود و جمعیتی بالغ بر ده هزار نفر را جذب کرد. در واکنش به این رویداد، باشگاه آماتور دوومیدانی در همان سال شکل گرفت و مسابقات قهرمانی خود را برای «آماتورهای اشرافزاده» برگزار کرد تا این ورزش را برای نخبگان تحصیلکرده حفظ کند. سرانجام، روحیهٔ «پذیرش همگانی» انجمن ملی المپیک پیروز شد و در سال ۱۸۸۰ باشگاه آماتور دوومیدانی به اتحادیهٔ دوومیدانی آماتور تبدیل شد، نخستین نهاد ملی برای ورزش دوومیدانی. مسابقات قهرمانی اتحادیهٔ دوومیدانی آماتور، که عملاً قهرمانی ملی بریتانیا محسوب می‌شد هرچند تنها مختص انگلستان بود، از ژوئیهٔ ۱۸۸۰، با وقفه‌هایی تنها در خلال دو جنگ جهانی و سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸، به‌طور سالانه برگزار شده است. اتحادیهٔ مذکور در سال‌های آغازین این ورزش، عملاً نهادی جهانی بود و به تدوین قوانین آن کمک کرد.

استادیوم باستانی یونان در حال برگزاری مسابقه دوومیدانی و جمعیت زیاد در حال تماشای مسابقات
ورزشگاه پاناتنایک در آتن، یکی از نخستین ورزشگاه‌های مدرن دوومیدانی

در همین حال، باشگاه دوومیدانی نیویورک در سال ۱۸۷۶ برگزاری یک مسابقهٔ ملی سالانه را آغاز کرد، مسابقات به اسم قهرمانی دوومیدانی فضای باز ایالات متحده. تأسیس نهادهای عمومی اداره‌کنندهٔ ورزش برای ایالات متحده (اتحادیهٔ ورزشکاران آماتور در ۱۸۸۸) و فرانسه (اتحادیهٔ جوامع فرانسوی ورزش‌های دوومیدانی در ۱۸۸۹) این ورزش را به جایگاه رسمی رساند و برگزاری مسابقات بین‌المللی را ممکن ساخت.

احیای بازی‌های المپیک در پایان سدهٔ نوزدهم، نقطه‌عطف تازه‌ای را برای دوومیدانی رقم زد. برنامهٔ دوومیدانی المپیک، متشکل از رویدادهای دوومیدانی به همراه ماراتن، شامل بسیاری از برجسته‌ترین رقابت‌های ورزشی بازی‌های المپیک تابستانی ۱۸۹۶ بود. المپیک همچنین کاربرد اندازه‌گیری‌های متریک را در رویدادهای بین‌المللی دوومیدانی تثبیت کرد، چه برای مسافت‌های دو و چه برای اندازه‌گیری پرش‌ها و پرتاب‌ها. برنامهٔ دوومیدانی المپیک در دهه‌های بعد به‌شدت گسترش یافت و دوومیدانی همچنان در زمرهٔ برجسته‌ترین مسابقات آن باقی ماند. المپیک، رقابت نخبگان دوومیدانی بود که تنها به ورزشکاران آماتور اختصاص داشت. دوومیدانی همچنان ورزشی عمدتاً آماتور باقی ماند، چرا که این قانون به شکل سخت گیرانه ای اجرا می‌شد: جیم تورپ مدال‌های دوومیدانی خود را که در المپیک ۱۹۱۲ کسب کرده بود، پس از آنکه فاش شد او برای بازی بیسبال کمک‌هزینه دریافت کرده بود، از دست داد، که نقض قوانین آماتوریسم المپیک محسوب می‌شد. مدال‌های او ۲۹ سال پس از مرگش به خانواده او بازگردانده شد.

مرد دونده رو به دیوار با دستان قرار داده روی کمر
جیم تورپ مدال‌های دوومیدانی خود را که در المپیک ۱۹۱۲ کسب کرده بود، پس از آنکه فاش شد او برای بازی بیسبال کمک هزینه دریافت کرده بود، از دست داد، که نقض قوانین آماتوریسم المپیک محسوب می‌شد. مدال‌های او ۲۹ سال پس از مرگش به خانواده او بازگردانده ش

در همان سال، فدراسیون بین‌المللی دوومیدانی آماتور (IAAF) به‌عنوان نهاد بین‌المللی اداره‌کنندهٔ دوومیدانی تأسیس شد و آماتوریسم را به‌عنوان یک اصل بنیادی برای این ورزش تثبیت کرد. اتحادیهٔ ملی ورزش‌های دانشگاهی، نخستین دورهٔ مسابقات قهرمانی دوومیدانی فضای باز مردان را در سال ۱۹۲۱ برگزار کرد که آن را به یکی از معتبرترین رقابت‌ها برای دانشجویان تبدیل نمود. در سال ۱۹۲۳، دوومیدانی در نخستین دورهٔ بازی‌های جهانی دانشجویان حضور یافت. نخستین رقابت قاره‌ای دوومیدانی، مسابقات قهرمانی آمریکای جنوبی در سال ۱۹۱۹ بود و پس از آن مسابقات قهرمانی دوومیدانی اروپا در سال ۱۹۳۴ برگزار شد.

تا اوایل دههٔ ۱۹۲۰، دوومیدانی تقریباً به شکل انحصاری در اختیار مردان بود. بسیاری از کالج‌هایی که رشته تربیت بدنی زنان را ارائه می‌دادند، زنان را ملزم به شرکت در رشته‌های پیاده‌روی می‌کردند. در آن زمان، پیاده‌روی نسبت به دویدن یا پرش برای زنان مناسب‌تر تلقی می‌شد. در اواخر دههٔ ۱۸۰۰، حضور زنان در ورزشگاه همچنان بسیار نادر بود، زیرا حضور در این فضا، فعالیتی مردانه محسوب می‌شد. در ۹ نوامبر ۱۸۹۵، نخستین گردهمایی دوومیدانی زنان در ایالات متحده برگزار شد که «یک روز میدانی» نامیده شد. آلیس میلیا خواستار حضور زنان در المپیک شد، اما کمیتهٔ بین‌المللی المپیک این درخواست را رد کرد. او در سال ۱۹۲۱ فدراسیون بین‌المللی ورزش زنان را تأسیس کرد و این گروه، همراه با جنبش رو به رشد ورزش زنان در اروپا و آمریکای شمالی، المپیاد زنان را پایه‌گذاری کرد که از ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۳ به شکل سالانه برگزار می‌شد. با همکاری اتحادیهٔ دوومیدانی آماتور زنان انگلستان (WAAA)، بازی‌های جهانی زنان چهار بار در میانه سال‌های ۱۹۲۲ و ۱۹۳۴ برگزار شد؛ همچنین بازی‌های بین‌المللی و بریتانیایی زنان در سال ۱۹۲۴ در لندن نیز برگزار شد. این تلاش‌ها سرانجام به معرفی پنج رشتهٔ دوومیدانی برای زنان در مسابقات دوومیدانی بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۸ منجر شد. رویدادهای ملی زنان در این دوره شکل گرفت، به گونه‌ای که در سال ۱۹۲۳ نخستین دورهٔ مسابقات قهرمانی دوومیدانی بریتانیا برای زنان برگزار شد و اتحادیهٔ ورزشکاران آماتور (AAU) نیز نخستین دورهٔ مسابقات قهرمانی دوومیدانی آمریکا برای زنان را حمایت مالی کرد. در چین، رویدادهای دوومیدانی زنان در دههٔ ۱۹۲۰ برگزار می‌شد، اما مورد انتقاد و بی‌احترامی تماشاگران قرار گرفت. ژانگ روی‌ژن، مدافع آموزش تربیت بدنی، خواستار برابری و مشارکت بیشتر زنان در دوومیدانی چین شد. ظهور کینوئه هیتومی و مدال المپیک او در سال ۱۹۲۸ برای ژاپن، نشانهٔ رشد دوومیدانی زنان در شرق آسیا بود. رشته‌های بیشتر زنان به‌تدریج معرفی شد، هرچند تنها در اواخر این قرن بود که برنامه‌های دوومیدانی به برابری جنسیتی نزدیک شد. با توجهٔ به رویکرد فراگیرتر این ورزش، نخستین مسابقات بزرگ دوومیدانی برای ورزشکاران معلول در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۱۹۶۰ معرفی شد.

با ظهور مسابقات قهرمانی منطقه‌ای متعدد و رشد رویدادهای چندورزشی به سبک المپیک (مانند بازی‌های کشورهای مشترک‌المنافع و بازی‌های پان امریکن)، رقابت‌های میان ورزشکاران بین‌المللی دوومیدانی فراگیر شد. از دههٔ ۱۹۶۰ به بعد، این ورزش از طریق پوشش تلویزیونی و افزایش ثروت جوامع، توجه و جذابیت تجاری پیدا کرد. پس از بیش از نیم قرن آماتوریسم، در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ وضعیت آماتور بودن این ورزش جای خود را به حرفه‌ای‌گری داد. در نتیجه، اتحادیهٔ ورزشکاران آماتور در ایالات متحده منحل شد و با نهادی غیرآماتور و متمرکز بر ورزش دوومیدانی جایگزین شد: کنگرهٔ دوومیدانی (بعداً به دوومیدانی آمریکا (USATF) تغییر نام داد). فدراسیون بین‌المللی دوومیدانی آماتور در سال ۱۹۸۲ از آماتوریسم دست کشید و بعداً نام خود را به اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی تغییر داد. در حالی که کشورهای غربی تا دههٔ ۱۹۸۰ به آماتورها محدود بودند، بلوک شرق همواره ورزشکارانی با بودجهٔ دولتی به میدان می‌فرستاد که تمام‌وقت تمرین می‌کردند و این امر ورزشکاران آمریکایی و اروپای غربی را در وضعیت نابرابری قابل توجهی قرار می‌داد. سال ۱۹۸۳ شاهد تأسیس مسابقات قهرمانی دوومیدانی جهان توسط اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی بود که در کنار المپیک به یکی از معتبرترین رقابت‌های دوومیدانی تبدیل شد.

یک مرد خندان سیاه پوست
کارل لوئیس، (دارنده 22 طلا و 1 نقره و 1 برنز) یکی از ورزشکارانی که به افزایش محبوبیت دوومیدانی کمک کرد

وجههٔ این ورزش در دههٔ ۱۹۸۰ به اوج خود رسید و شماری از ورزشکاران به نام‌هایی آشنا برای همگان تبدیل شدند، مانند کارل لوئیس، سرگئی بوبکا، سباستین کو، زولا باد و فلورانس گریفیت‌جوینر. رکوردهای جهانی بسیاری در آن دوران شکسته شد و عنصر سیاسی افزوده شده میان رقبای ایالات متحده، آلمان شرقی و اتحاد شوروی در دوران جنگ سرد، تنها به افزایش محبوبیت این ورزش دامن زد. تجاری‌شدن روزافزون دوومیدانی با پیشرفت‌های علم ورزش نیز همراه بود و دگرگونی‌هایی در روش‌های مربیگری، رژیم غذایی ورزشکاران، امکانات تمرینی و تجهیزات ورزشی پدید آمد. استفاده از مواد نیروزا نیز افزایش یافت. دوپینگ تحت حمایت دولت در آلمان شرقی، چین،  اتحاد شوروی  در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ و روسیه در اوایل قرن 21م، همچنین پرونده‌های بسیار مهم فردی همچون مدال‌آوران طلای المپیک، بن جانسون و ماریون جونز، به چهرهٔ عمومی و بازارپسندی این ورزش آسیب زد.

از دههٔ ۱۹۹۰ به بعد، دوومیدانی به‌طور فزاینده‌ای، حرفه‌ای و بین‌المللی شد، چرا که اعضای اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی به بیش از ۲۰۰ کشور رسید. مسابقات قهرمانی دوومیدانی جهان با معرفی جایزه‌های نقدی در سال ۱۹۹۷ به رقابتی کاملاً حرفه‌ای تبدیل شد،  و در سال،۱۹۹۸ لیگ طلایی اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی – مجموعه‌ای سالانه از گردهمایی‌های بزرگ دوومیدانی در اروپا – با جایزهٔ یک میلیون دلاری خود، انگیزهٔ اقتصادی را برای حضور در این مسابقات افزایش داد. در سال ۲۰۱۰، این مجموعه با لیگ الماس پرسودتر جایگزین شد، مجموعه‌ای شامل چهارده گردهمایی در اروپا، آسیا، آمریکای شمالی و خاورمیانه – نخستین مجموعه گردهمایی سالانهٔ جهانی دوومیدانی.

رویدادهای دوومیدانی

رویدادهای دوومیدانی به 3 دسته تقسیم می‌شوند: رویدادهای پیست، رویدادهای میدانی و رویدادهای ترکیبی.  بیشتر ورزشکاران تمایل دارند در یک نوع رشته تخصص یابند تا عملکرد خود را به اوج برسانند، هرچند هدف ورزشکاران رشته‌های ترکیبی کسب مهارت در شمار زیادی از رشته‌های دوومیدانی است. رشته‌های پیست شامل دویدن بر روی پیست در مسافت‌های مشخص و-در مورد رشته‌های دو بامانع و دو بامانع آب-عبور از مانع‌هاست. همچنین مسابقات امدادی وجود دارد که در آن تیم‌هایی از ورزشکاران می‌دوند و در انتهای مسافت مشخصی، چوب امدادی (باتوم) را به هم‌تیمی‌های خود تحویل می‌دهند.

دو نوع رویداد میدانی وجود دارد: پرش‌ها و پرتاب‌ها. در مسابقات پرش، ورزشکاران بر اساس طول یا ارتفاع پرش‌ها ارزیابی می‌شوند. عملکرد رویدادهای پرش برای مسافت از روی یک تخته یا نشانگر اندازه‌گیری می‌شود و عبور از این نشانگر خطا محسوب می‌شود. در پرش‌های ارتفاعی، ورزشکار باید بدن خود را از روی یک میله افقی عبور دهد بدون اینکه میله را از روی پایه‌های نگهدارنده به زمین بیندازد. بیشتر رشته‌های پرش بدون نیاز به وسیله جانبی انجام می‌شود، هرچند در پرش با نیزه، ورزشکاران، خود را با استفاده از نیزه‌هایی ساخته‌شده برای این منظور به‌طور عمودی به بالا می‌برند.

رشته‌های پرتاب شامل پرتاب یک وسیله (مانند وزنه، نیزه یا دیسک) از نقطه‌ای معین است و ورزشکاران بر اساس مسافت پرتاب وسیله، ارزیابی می‌شوند. رشته‌های ترکیبی شامل همان گروه از ورزشکاران است که در شمار متفاوتی از رشته‌های گوناگون دوومیدانی با یکدیگر رقابت می‌کنند. به عملکرد آن‌ها در هر رشته، امتیازی تعلق می‌گیرد و ورزشکار یا تیمی که در پایان همهٔ رشته‌ها بیشترین امتیاز را داشته باشد، برنده است.

تعداد ورزشکاران حرفه‌ای و میزان قابل توجه عملکرد در میان ورزشکاران زن و مرد در بسیاری از رشته‌های دو به یکدیگر بسیار نزدیک شده است. رشته‌های پرتاب زنان، که بعداً برای ورزشکاران زن اضافه شدند، به شدت از نظر تعداد ورزشکاران و بهبود عملکرد، افزایش پیدا کرده‌اند.

رویدادهای رسمی قهرمانی جهان دوومیدانی

دو میدانی رویدادهای ترکیبی
دوهای سرعت نیمه-استقامت استقامت با مانع پرش‌ها پرتاب‌ها
60 m
100 m
200 m
400 m
800 m
1500 m
3000 m
5000 m
10,000 m
60 m با مانع
100 m با مانع
110 m با مانع
400 m با مانع
3000 m با مانع
پرش طول
پرش سه‌گام
پرش ارتفاع
پرش با نیزه
پرتاب وزنه
پرتاب دیسک
پرتاب چکش
پرتاب نیزه
پنج‌گانه
هفت‌گانه
ده‌گانه
  • نکته: رویدادهایی که به شکل ایتالیک نوشته شده‌اند، فقط در رقابت‌های جهانی داخل سالن انجام می‌شوند.
  • نکته: 7-گانه می‌تواند به دو رویداد مختلف اشاره داشته باشد، که هر کدام شامل رشته‌های مختالفی هستند و هر دو توسط فدراسیون دوومیدانی به رسمیت شناخته می‌شوند: رقابت‌های 7-گانه داخل سالن مردان و رقابت‌های فضای باز 7-گانه زنان

انواع رویدادهای مربوط به دویدن در دوومیدانی


دونده های خانم در حال عبور از خط پایان مسابقه دو سرعت روی پیست دوومیدانی
خط پایان مسابقه 100-متر سرعت

دوهای سرعت (اسپرینت)

مسابقات در مسافت‌های کوتاه، یا دوهای سرعت، از کهن‌ترین رقابت‌های دویدن هستند. نخستین ۱۳ دوره از بازی‌های المپیک باستان تنها شامل یک رشته بود، دوی استادیون، که مسابقه‌ای از یک سر ورزشگاه تا سر دیگر آن بود.  رشته‌های دو سرعت بر رسیدن ورزشکاران به سریع‌ترین سرعت دویدن ممکن و حفظ آن متمرکز است. سه رویداد دو سرعت در حال حاضر در المپیک و مسابقات قهرمانی فضای باز جهان برگزار می‌شود: ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ متر. این رویدادها، ریشه در مسابقاتی با اندازه‌گیری‌های بریتانیایی دارند که بعداً به متریک تغییر یافتند: ۱۰۰ متر از دوی ۱۰۰ یارد،  مسافت‌های ۲۰۰ متر از فرلانگ (یا یک هشتم مایل)،  و ۴۰۰ متر جانشین دوی ۴۴۰ یارد یا مسافت یک‌چهارم‌مایل بود.

در سطح حرفه‌ای، دونده‌های سرعت مسابقه را با قرارگرفتن در وضعیت استارت مخصوص دو سرعت (چمباتمه) در تخته استارت قبل از خم شدن به جلو شروع می‌کنند، سپس به‌تدریج با پیشرفت مسابقه و شتاب‌گیری، به وضعیتی عمودی تغییر وضعیت می‌دهند.  دونده‌ها در تمام رشته‌های دو سرعت در همان مسیر مسابقه خود باقی می‌مانند،  با تنها استثنای ۴۰۰ متر داخل سالن. مسابقات تا ۱۰۰ متر عمدتاً بر شتاب‌گیری تا حداکثر سرعت ورزشکار متمرکز است.  تمام دوهای سرعت فراتر از این مسافت به‌طور فزاینده‌ای شامل استقامت نیز می‌شوند.  فیزیولوژی انسانی چنین حکم می‌کند که سرعت نزدیک به حداکثر یک دونده را نمی‌توان بیش از سی ثانیه یا حول و حوش آن حفظ کرد، چون فیزیولوژی بدن دونده شروع به تولید یک سری واکنش‌ها می‌کند که باعث پایین‌آوردن سرعت به دلیل درد و گرفتگی و همچنین کمبود اکسیژن می‌شود.  حداکثر سرعت تنها تا ۲۰ متر قابل حفظ است.

هیدکیچی میازاکی، مرد ژاپنی، مسن‌ترین دونده سرعت رقابتی جهان بود که دوی ۱۰۰ متر را در ۱۰۵ سالگی و پیش از مرگش در سال ۲۰۱۹ دوید.

۶۰ متر یک رشته رایج داخل سالن و رشته رایج مسابقات قهرمانی داخل سالن جهان است. رشته‌های کمتر متداول شامل ۵۰، ۵۵، ۳۰۰ و ۵۰۰ متر است که در برخی مسابقات دبیرستانی و دانشگاهی در ایالات متحده برگزار می‌شود. ۱۵۰ متر، هرچند به‌ندرت برای رقابت در آن شرکت می‌کنند، اما تاریخی پرستاره دارد: پیترو منه‌آ در سال ۱۹۸۳ رکوردی جهانی در این ماده ثبت کرد،  قهرمانان المپیک مایکل جانسون و دانوون بیلی در سال ۱۹۹۷ در این مسافت رودرروی هم قرار گرفتند،  و یوسین بولت رکورد منه‌آ را در سال ۲۰۰۹ بهبود بخشید.

دو دونده آقا در حال رقابت بر روی پیست خاکی
آرنه آندرشون (چپ) و گوندر هوگ (راست) در دههٔ ۱۹۴۰ رکوردشکنی‌های جهانی متعددی در نیمه-استقامت را ثبت کردند.

دو نیمه-استقامت

رایج‌ترین رشته‌های نیمه-استقامت پیست، ۸۰۰ متر، ۱۵۰۰ متر و یک‌مایل (4 دور پیست 400-متری) هستند، هرچند ۳۰۰۰ متر نیز ممکن است در زمرهٔ رویدادهای نیمه-استقامت طبقه‌بندی شود. دوی ۸۸۰ یارد، یا نیم‌مایل، پیش‌درآمد مسافت ۸۰۰ متر بود و ریشه‌های آن به رقابت‌هایی در بریتانیا در دههٔ ۱۸۳۰ بازمی‌گردد.  ۱۵۰۰ متر در نتیجه دویدن سه دور از یک پیست ۵۰۰ متری پدید آمد که در اروپای قاره‌ای در سدهٔ بیستم رایج بود.

رشته‌های نیمه-استقامت می‌توانند به یکی از دو شیوه آغاز شوند: شروع پلکانی یا شروع آبشاری. در دوی ۸۰۰ متر، ورزشکاران در خطوط مجزایی شروع می‌کنند که به‌صورت پلکانی پیش از پیچ یا قوس پیست تنظیم شده‌اند. دوندگان باید برای ۱۰۰ متر نخست در خط خود باقی بمانند، سپس می‌توانند به نزدیک‌ترین خط داخلی پیست یا خط اول متمایل شوند و به‌صورت گروهی بدوند. این قانون برای کاهش خطرات تنه‌زدن و هل‌دادن میان دوندگان در مراحل آغازین مسابقه وضع شده است.  ۱۵۰۰ متر و رشته‌های طولانی‌تر معمولاً از شروع آبشاری استفاده می‌کنند، که در آن دوندگان، مسابقه را از وضعیت ایستاده در امتداد خط شروعی منحنی آغاز کرده و بلافاصله به سمت داخلی‌ترین خط پیست متمایل می‌شوند تا سریع‌ترین مسیر را تا خط پایان طی کنند.  از نظر فیزیولوژیکی، رویدادهای نیمه-استقامت از ورزشکاران می‌خواهد که سیستم‌های تولید انرژی هوازی و بی‌هوازی خوبی داشته باشند و همچنین از استقامت بالایی برخوردار باشند.

تصویری از کتاب علم دویدن اوون اندرسون درباره گاندر هاگ
تمرینات گاندر هاگ – منبع: کتاب علم دویدن اوون اندرسون

۱۵۰۰ متر و دوی یک‌مایل از لحاظ تاریخی از معتبرترین رویدادهای دوومیدانی بوده‌اند. رقبای سوئدی، گاندر هوگ و آرنه آندرشون، در دهه ۱۹۴۰ به طور مکرری رکوردهای جهانی یکدیگر را در ۱۵۰۰ متر و یک‌مایل شکستند. اهمیت این مسافت‌ها توسط راجر بنیستر حفظ شد، او در سال ۱۹۵۴ نخستین کسی بود که رکورد سخت و دست نیافتنی (تا آن موقع) دویدن یک مایل زیر 4-دقیقه را شکست، و دستاوردهای جیم رایون به رواج تمرینات اینتروال کمک کرد.  رقابت‌های میان رقبای بریتانیایی، سباستین کو، استیو اووت و استیو کرام، مشخصه دوهای نیمه-استقامت در دهه ۱۹۸۰ بود.  از دهه ۱۹۹۰ تا دهه ۲۰۱۰، دونده‌های شمال آفریقا مانند نورالدین مرسلی از الجزایر و هشام الگروژ از مراکش بر ۱۵۰۰ متر و یک‌مایل تسلط یافتند.  در دههٔ ۲۰۲۰، ورزشکاران اروپای غربی با ورزشکارانی همچون یاکوب اینگبریگتسن از نروژ، جیک وایتمن و جاش کر (هر دو دونده یک مایل بریتانیایی) که قهرمانی‌های جهانی را کسب کردند، به صدر این مسافت بازگشته‌اند.

در رویدادهای با مسافت بیشتر از مسافت‌های کوتاه رشته‌های سرعت، عواملی نظیر واکنش دونده و حداکثر سرعت اهمیت کمتری پیدا می‌کنند، درحالی‌که ویژگی‌هایی چون نحوه تنظیم سرعت، تاکتیک و استقامت اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.   

کنیسا بکله در حال دویدن در مسابقه دو استقامت روی پیست دوومیدانی با دونده دیگری در پشت سر وی
کننیسا بکله، دونده اتیوپیایی، پیشرو یک مسابقه استقامت در پیست دوومیدانی

دو استقامت

سه رویداد رایج دو استقامت در مسابقات دوومیدانی وجود دارد: ۳۰۰۰، ۵۰۰۰ و ۱۰۰۰۰ متر. دو رویداد آخر یعنی 5-کیلومتر و 10-کیلومتر هر دو در فضای باز رشته‌هایی المپیکی و قهرمانی جهان هستند، درحالی‌که ۳۰۰۰ متر در مسابقات قهرمانی داخل سالن اتحادیه بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی برگزار می‌شود. رشته‌های ۵۰۰۰ متر و ۱۰۰۰۰ متر ریشه‌های تاریخی خود را در مسابقات ۳ مایل و ۶ مایل دارند. ۳۰۰۰ متر به‌عنوان رشته‌ای استقامتی برای زنان برگزار می‌شد و در سال ۱۹۸۳ وارد برنامهٔ قهرمانی جهان و در سال ۱۹۸۴ وارد برنامهٔ المپیک شد، اما این رشته در سال ۱۹۹۵ به نفع رشتهٔ ۵۰۰۰ متر زنان کنار گذاشته شد. ماراتن، هرچند جزو رویداد استقامتی است، اما معمولاً در مسیرهای خیابانی برگزار می‌شوند و اغلب جدا از دیگر رویدادهای دوومیدانی برگزار می‌شوند.

از نظر قوانین مسابقه و الزامات جسمانی، دوهای استقامت دوومیدانی، اشتراکات زیادی با دوهای نیمه-استقامت دارند، با این تفاوت که تنظیم سرعت، استقامت و تاکتیک، تبدیل به عوامل بسیار بااهمیت‌تری در عملکرد دونده‌ها می‌شوند. شماری از ورزشکاران در هر دو رشتهٔ نیمه-استقامت و استقامت به موفقیت دست یافته‌اند، از جمله سعید عویطه که رکوردهای جهانی را از ۱۵۰۰ متر تا ۵۰۰۰ متر ثبت کرد.  استفاده از دونده‌های خرگوش یا آهو (دونده‌هایی که به پیس-میکر مشهور هستند) در رشته‌های استقامت در سطح نخبگان بسیار رایج است، هرچند آن‌ها در مسابقات سطح قهرمانی حضور ندارند، چون تمام رقبای واجد شرایط، به دنبال پیروزی هستند.   

تصویری از کتاب علم دویدن اوون اندرسون با متن کتاب و دونده های مرد در حال مسابقه
پاوو نورمی (با ثبت 22 رکورد جهانی) از جمله دونده‌های فنلاندی رکورددار در عصر خود بود که به فنلاندی‌های پرنده مشهور بودند – منبع: کتاب علم دویدن اوون اندرسون

رشته‌های استقامت پیست در دهه ۱۹۲۰ با دستاوردهای «فنلاندی‌های پرنده»، از جمله پاوو نورمی قهرمان چندین دورهٔ المپیک، محبوبیت یافت. موفقیت‌های امیل زاتوپک در دههٔ ۱۹۵۰ روش‌های تمرین اینتروال شدید را ترویج کرد، اما دستاوردهای رکوردشکن ران کلارک اهمیت تمرینات طبیعی و دویدن با سرعت یکنواخت را برجسته ساخت. دههٔ ۱۹۹۰ شاهد ظهور دوندگان شمال و شرق آفریقا در رشته‌های استقامت بود. کنیایی‌ها و اتیوپیایی‌ها، به‌ویژه، از آن زمان، تاکنون در این رشته‌ها مسلط باقی مانده‌اند.

دو امدادی

مسابقات امدادی تنها رشتهٔ دوومیدانی هستند که در آن یک تیم از دوندگان مستقیماً با تیم‌های دیگر رقابت می‌کند.  معمولاً، یک تیم متشکل از چهار دوندهٔ همجنس است. هر دونده مسافت تعیین‌شدهٔ خود (که یک «لگ» یا مرحله|دور نامیده می‌شود) را کامل می‌کند و سپس چوب‌دستی را به هم‌تیمی خود تحویل می‌دهد که دور خود را آغاز می‌کند. معمولاً منطقهٔ مشخصی وجود دارد که دونده‌ها باید در آن چوب‌دستی را تعویض کنند. تیم‌ها ممکن است در صورت عدم تکمیل تعویض در این منطقه یا در صورت افتادن چوب‌دستی در طول مسابقه، رد صلاحیت شوند. همچنین اگر تشخیص داده شود که دوندگان یک تیم عمداً مانع سایر رقبا شده‌اند، ممکن است تیم متخلف رد صلاحیت شود.

دونده های خانم در حال انجام مسابقه دو امدادی روی پیست خاکی
دختران در حال تحویل چوب‌دستی در یک مسابقه امدادی در لایپزیگ در سال ۱۹۵۰

مسابقات امدادی در دههٔ ۱۸۸۰ در ایالات متحده به‌عنوان گونه‌ای از مسابقات خیریه میان آتش‌نشانان ظهور کرد که هر ۳۰۰ یارد یک پرچم قرمز را به هم‌تیمی‌های خود تحویل می‌دادند. دو نوع رشتهٔ امدادی بسیار رایج، امدادی ۴×۱۰۰ متر و امدادی ۴×۴۰۰ متر هستند. هر دو در بازی‌های تابستانی ۱۹۱۲ وارد برنامهٔ المپیک شدند، پس از آنکه یک رشتهٔ امدادی مختلط مردان یک‌باره در المپیک ۱۹۰۸ ارائه شده بود.  رشتهٔ ۴×۱۰۰ متر به‌طور دقیق در همان مسیر پیست اجرا می‌شود، به این معنا که تیم به‌طور جمعی یک دور کامل از پیست را طی می‌کند (هر دونده باید در خط خود باقی بماند). تیم‌ها در یک رشتهٔ ۴×۴۰۰ متر تا زمانی که دوندهٔ دور دوم از اولین پیچ عبور کند، در مسیر خود باقی می‌مانند؛ در آن نقطه، دوندگان می‌توانند خطوط خود را ترک کرده و به سمت داخلی‌ترین خط پیست متمایل شوند. برای دومین و سومین تعویض چوب‌دستی، هم‌تیمی‌ها باید خود را بر اساس جایگاه تیمی‌شان تنظیم کنند – تیم‌های پیشتاز خطوط داخلی را می‌گیرند، درحالی‌که اعضای تیم‌های کندتر باید در خطوط بیرونی منتظر گرفتن چوب‌دستی از هم گروهی شان بمانند.

در سال ۲۰۱۷، اتحادیه بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی، رشته‌های امدادی مختلط را به مسابقات امدادی جهانی دوومیدانی معرفی کرد که در آن دو مرد و دو زن تیم چهارنفره را تشکیل می‌دهند.

در یک امدادی دو بامانع شاتل، هر یک از چهار دوندهٔ مانع در یک تیم در جهت مخالف دوندهٔ قبلی می‌دوند. از چوب‌دستی استفاده نمی‌شود.

اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی، رکوردهای جهانی را برای پنج نوع مختلف از دوهای امدادی پیست دوومیدانی را حفظ می‌کند. همانند رشته‌های ۴×۱۰۰ متر و ۴×۴۰۰ متر، تمام مسابقات شامل تیم‌های چهار ورزشکاری است که مسافت‌های یکسانی را می‌دوند، و مسافت‌های کمتر متداول شامل دوهای امدادی ۴×۲۰۰ متر، ۴×۸۰۰ متر و ۴×۱۵۰۰ متر است.  سایر رشته‌ها شامل امدادی ترکیبی مسافتی (متشکل از دورهای ۱۲۰۰، ۴۰۰، ۸۰۰ و ۱۶۰۰ متر) است که به طور مکرر در ایالات متحده برگزار می‌شود، و یک امدادی سرعت، معروف به امدادی ترکیبی سوئدی، که در اسکاندیناوی محبوب است و در برنامهٔ مسابقات قهرمانی دوومیدانی جوانان جهان توسط اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی برگزار شد.  رشته‌های امدادی مشارکت قابل‌توجهی در ایالات متحده دارند، جایی که شماری از گردهمایی‌های بزرگ (یا کارناوال‌های امدادی) تقریباً منحصراً بر رشته‌های امدادی متمرکز هستند.

دونده های مرد در حال عبور از چاله آب در ماده 3 کیلومتر دوومیدانی
مردان در حال عبور از چاله آبی در یک مسابقهٔ دو بامانع آب

دو بامانع

مسابقات بامانع نخستین بار در سدهٔ نوزدهم در انگلستان رواج یافت.  نخستین رویداد شناخته‌شده، که در سال ۱۸۳۰ برگزار شد، گونه‌ای از دوی ۱۰۰ یارد بود که شامل موانع سنگین چوبی به‌عنوان مانع می‌شد. یک مسابقه میان باشگاه‌های دوومیدانی آکسفورد و کمبریج در سال ۱۸۶۴ این رویداد را اصلاح کرد و مسابقه‌ای ۱۲۰ یاردی (۱۱۰ متر) با ده مانع به ارتفاع ۳ فوت و ۶ اینچ (۰۷/۱ متر) برگزار کرد (هر یک به فاصلهٔ ۱۰ یارد (۱/۹ متر) از یکدیگر)، که اولین و آخرین مانع به ترتیب ۱۵ یارد از خط شروع و خط پایان فاصله داشتند. برگزارکنندگان فرانسوی این مسابقه را به متریک تطبیق دادند (۲۸ سانتی‌تر به آن اضافه کردند) و مبانی این مسابقه، دوی ۱۱۰ متر بامانع مردان، تغییر چندانی نکرده است.  ریشهٔ ۴۰۰ متر بامانع نیز در آکسفورد است، جایی که در حدود سال ۱۸۶۰ مسابقه‌ای در مسافت ۴۴۰ یارد برگزار شد و دوازده مانع چوبی به ارتفاع ۰۶/۱ متر در طول مسیر قرار داده شد. مقررات مدرن از بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۰ نشئت می‌گیرد: مسافت در ۴۰۰ متر تثبیت شد و ده مانع ۳ فوت (۹۱ سانتی‌تر) به فاصلهٔ ۳۵ متر از یکدیگر بر روی پیست قرار داده شد، با اولین و آخرین مانع به ترتیب ۴۵ متر و ۴۰ متر از خط شروع و خط پایان فاصله داشتند.  مانع‌های زنان برای رشتهٔ ۱۰۰ متر کمی پایین‌تر و به ارتفاع ۸۴ سانتی‌تر و برای رشتهٔ ۴۰۰ متر به ارتفاع ۷۶ سانتی‌متر است.   

دونده های خانم در حال عبور از موانع دو با مانع
یک مسابقهٔ ۴۰۰ متر بامانع زنان در مسابقات قهرمانی هلند در سال ۲۰۰۷

رایج‌ترین رشته‌ها عبارت‌اند از ۱۰۰ متر بامانع زنان، ۱۱۰ متر بامانع مردان و ۴۰۰ متر بامانع برای هر دو دسته‌بندی جنسیتی. دوی ۱۱۰ متر مردان در تمام دوره‌های المپیک تابستانی مدرن حضور داشته است، درحالی‌که دوی ۴۰۰ متر مردان در دومین دورهٔ بازی‌ها معرفی شد.  زنان ابتدا در رشتهٔ ۸۰ متر بامانع رقابت می‌کردند که در سال ۱۹۳۲ وارد برنامهٔ المپیک شد. این رشته در المپیک ۱۹۷۲ به ۱۰۰ متر بامانع افزایش یافت،  اما تا سال ۱۹۸۴ رشتهٔ ۴۰۰ متر بامانع زنان در المپیک برگزار نشد (پس از آنکه سال پیش از آن در مسابقات قهرمانی دوومیدانی جهان ۱۹۸۳ معرفی شده بود).  سایر مسافت‌ها و ارتفاع‌های مانع، نظیر ۲۰۰ متر بامانع و مانع کوتاه، زمانی رایج بودند اما اکنون به‌ندرت برگزار می‌شوند. ۳۰۰ متر بامانع در برخی سطوح از مسابقات آمریکایی برگزار می‌شود.

در خارج از رشته‌های بامانع، دو ۳ هزار متر بامانع، رشتهٔ دیگر دوومیدانی بامانع است. درست مانند رشته‌های بامانع، این دو بامانع با گودال آب، ریشه در رقابت‌های دانشجویی در آکسفورد، انگلستان دارد. بااین‌حال، این رشته به‌عنوان گونه‌ای انسانی از مسابقهٔ اصلی دو بامانع گودال آب برگرفته از اسب‌دوانی متولد شد. یک رشتهٔ دو بامانع آب بر روی پیست برای مسابقات قهرمانی انگلستان در سال ۱۸۷۹ برگزار شد و بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۰ شامل مسابقات دو بامانع آب ۲۵۰۰ متر و ۴۰۰۰ متر مردان بود. این رشته تا بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۰ که ظهور ۳۰۰۰ متر بامانع آب را به‌عنوان رشتهٔ استاندارد رقم زد، بر روی مسافت‌های گوناگونی برگزار می‌شد.  اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی، استانداردهای این رشته را در سال ۱۹۵۴ تعیین کرد و هم اکنون این رشته بر روی پیست ۴۰۰ متری برگزار می‌شود که در هر دور شامل یک پرش آبی است.  با وجود تاریخچهٔ طولانی دو بامانع آب مردان در دوومیدانی، دو بامانع آب زنان در سال ۲۰۰۵ به رقابت‌های قهرمانی جهان وارد شد و نخستین حضور المپیکی آن در سال ۲۰۰۸ بود.

رویدادهای میدانی دوومیدانی


پرش‌ها

پرش طول 

پرش طول یکی از قدیمی‌ترین رویدادهای دوومیدانی است و ریشه‌های آن به یکی از رشته‌های مسابقهٔ پنج‌گانهٔ یونان باستان بازمی‌گردد. ورزشکاران در آن دوره یک دو کوتاه را می‌دویدند و سپس به درون محوطه‌ای از زمین کنده شده می‌پریدند و برنده کسی بود که مسافت بیشتری را بپرد. وزنه‌های کوچکی (که در آن دوره به هالتر مشهور بودند) در هر دست هنگام پرش نگه داشته می‌شد، سپس در نزدیکی پایان به عقب تابانده و رها می‌شد تا تکانه و مسافت بیشتری برای پرش دونده فراهم بیاورند.  پرش طول مدرن، که در حدود سال ۱۸۶۰ در انگلستان و ایالات متحده به شکل استانداردی درآمد، شباهت زیادی به رشتهٔ باستانی دارد، هرچند از هیچ وزنه‌ای استفاده نمی‌شود. ورزشکاران در طول پیست که به تخته پرش و گودال شنی منتهی می‌شود، می‌دوند.  ورزشکاران باید پیش از یک خط نشانه گذاری شده بپرند و مسافت کسب‌شده از نزدیک‌ترین نقطه از شنی که بدن ورزشکار باعث تفییر شکل آن شده است، اندازه‌گیری می‌شود.

دونده خانم در انجام پرش طول
نایده گومز در مرحلهٔ پرش این رشته

مسابقات دوومیدانی در نخستین دورهٔ المپیک شامل یک مسابقهٔ پرش طول مردان بود و یک مسابقهٔ زنان در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۴۸ معرفی شد.  ورزشکار پرش طول حرفه‌ای، معمولاً توانایی‌های شتاب و سرعت بالایی دارند. بااین‌حال، ورزشکاران باید گام‌برداری پایداری نیز داشته باشند تا بتوانند در نزدیکی محل پرش، اوج بگیرند و در عین حال حداکثر سرعت خود را حفظ کنند. علاوه بر پرش طول سنتی، یک مسابقهٔ پرش طول ایستاده نیز وجود دارد که در آن ورزشکاران باید از وضعیتی ساکن و بدون دویدنی بپرند. گونه‌ای مردانه از این رشته از ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۲ در برنامهٔ المپیک حضور داشت.  تا سال ۲۰۲۴، رکورد جهانی پرش طول مردان در اختیار مایک پاول است که در سال ۱۹۹۱ به میزان 8.95 متر پرید.

پرش سه‌گام

اولگا ریپاکووا در حال انجام پرش سه گام در 2012

همانند پرش طول، پرش سه‌گام بر روی پیستی انجام می‌شود که در آن دونده به سمت گودال شنی می‌دود و می‌پرد. در ابتدا، ورزشکاران پیش از پرش به درون گودال، دو بار با همان پا به شکل یک پا می‌پرند، اما این الگو از سال ۱۹۰۰ به بعد به الگوی فعلی «پرش یک پا، گام برداری، پرش» تغییر یافت.  در مورد اینکه آیا پرش سه‌گام در یونان باستان برگزار می‌شده است، اختلاف نظر وجود دارد: درحالی‌که برخی تاریخ‌نگاران ادعا می‌کنند مسابقه‌ای از سه پرش در بازی‌های باستان برگزار می‌شده است،  دیگرانی همچون استیون جی.میلر این فرضیه را نادرست می‌دانند و گمان می‌برند که این باور برگرفته از روایتی افسانه‌وار از فایلوس کروتونی است که مسافت افسانه‌ای ۱۶.۳ متری را پریده است. کتاب لینستر، نسخه خطی ایرلندی از سدهٔ دوازدهم، وجود مسابقات گئال-روئه (پرش سه‌گام) را در بازی‌های تیلتین ثبت کرده است.

مسابقهٔ پرش سه‌گام مردان همواره در المپیک مدرن حضور داشته است، اما تا سال ۱۹۹۳ گونه‌ای زنانه در رقابت‌های قهرمانی جهان برگزار نمی‌شد و سه سال بعد نخستین حضور المپیکی خود را تجربه کرد. رشتهٔ پرش سه‌گام ایستاده مردان در المپیک ۱۹۰۰ و ۱۹۰۴ حضور داشت، اما چنین مسابقاتی از آن زمان تاکنون به شکل بسیار نادری برگزار می‌شوند، هرچند هنوز به‌عنوان تمرینی غیررقابتی استفاده می‌شود. رکورد جهانی کنونی پرش سه‌گام مردان 18.29متر است که در اختیار جاناتان ادواردز قرار دارد. رکورد جهانی کنونی زنان 15.74 متر است که یولیمار روخاس از ونزوئلا در مسابقات قهرمانی دوومیدانی داخل سالن جهان ۲۰۲۲ در بلگراد به ثبت رساند.

ورزشکار پرش ارتفاع در حال عبور از میله افقی و فرود روی تشک در پیست دوومیدانی
یک دانش‌آموز دبیرستانی در حال انجام پرش ارتفاع با استفاده از تکنیک فلاپ فازبری

پرش ارتفاع

نخستین نمونه‌های ثبت‌شده از مسابقات پرش ارتفاع، در اسکاتلند در سدهٔ نوزدهم بود.  مسابقات دیگری در سال ۱۸۴۰ در انگلستان سازماندهی شد و در سال ۱۸۶۵ قوانین پایهٔ رشتهٔ مدرن در آنجا استاندارد شد. ورزشکاران در این نوع رویداد، ابتدا مسافت کوتاهی را می‌دوند و سپس با یک پا از زمین بلند می‌شوند تا از روی یک میله افقی بپرند و بر روی ناحیهٔ فرود تشک‌مانند فرود آیند. پرش ارتفاع مردان در المپیک ۱۸۹۶ گنجانده شد و یک مسابقهٔ زنان در سال ۱۹۲۸ به دنبال آن برگزار شد.

مقایسه انواع پرش‌های ارتفاع
انواع تکنیک عبور از میله افقی پرش ارتفاع – بالا سمت چپ: تکنیک قیچی – بالا سمت راست: برش شرقی – پایین سمت راست: فلاپ فازبری – پایین سمت چپ: غلتیدن غربی.

تکنیک پرش، نقش قابل‌توجهی در تاریخ این رشته ایفا کرده است. پرش‌گران ارتفاع در اواخر سدهٔ نوزدهم معمولاً پاها را ابتدا از روی میله افقی عبور می‌دادند، با استفاده از تکنیک هایی مانند پرش قیچی، برش شرقی یا غلتیدن غربی. تکنیک غلت عرضی در اواسط سدهٔ بیستم اهمیت بیشتری پیدا کرد، اما دیک فازبری با پیشگامی در تکنیکی به سمت عقب و سر-ابتدا در اواخر دههٔ ۱۹۶۰، سنت انجام این نوع پرش را دگرگون کرد – تکنیکی که به فلاپ فازبری مشهور شد – که برای او طلا در المپیک ۱۹۶۸ به ارمغان آورد. این تکنیک از دههٔ ۱۹۸۰ به بعد به استاندارد غالب در این ورزش تبدیل شده است.  پرش ارتفاع ایستاده از ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۲ در المپیک، برگزار می‌شد، اما اکنون به جز اینکه به عنوان یک تمرین به کار گرفته شود، برگزاری آن به عنوان رقابت، بسیار نادر است.

پرش با نیزه

زن ورزشکار در حال انجام پرش نیزه در هوا
آنا جوردانو برونو، نیزه را پس از عبور از میله افقی در پرش با نیزه رها می‌کند

از نظر ورزشی، استفاده از نیزه برای پرش ارتفاع در مسابقات فیرلپ‌پن در ناحیهٔ فریسیای اروپا ثبت شده است، و پرش برای ارتفاع در مسابقات ژیمناستیک در آلمان در دههٔ ۱۷۷۰ برگزار شد.  یکی از قدیمی‌ترین مسابقات پرش با نیزه ثبت‌شده در کامبریای انگلستان در سال ۱۸۴۳ بود.  قوانین پایه و تکنیک این رشته در ایالات متحده شکل گرفت. قوانین ایجاب می‌کرد که ورزشکاران دست‌های خود را در طول نیزه حرکت ندهند و ورزشکاران شروع به عبور دادن پاها ابتدا از میله افقی و چرخاندن بدن کردند به گونه‌ای که شکم رو به میله افقی باشد. نیزه‌های بامبو در سدهٔ بیستم معرفی شدند و یک جعبه فلزی در پیست برای فروکردن نیزه به شکل استانداردی برای محل انجام این نوع پرش اضافه شد. تشک‌های فرود در اواسط سدهٔ بیستم برای محافظت از ورزشکارانی که به شکل روزافزونی، در حال ثبت پرش‌های با ارتفاع بیشتر بودند، معرفی شدند.

در نوع مدرن امروزی این رشته، ورزشکاران در امتداد پیست می‌دوند، سپس نیزه را در جعبه فلزی فرو می‌کنند و از روی میله افقی پرش می‌کنند، سپس نیزه را رها کرده و به سمت عقب بر روی تشک فرود می‌آیند. درحالی‌که نسخه‌های پیشین از چوب، فلز یا بامبو استفاده می‌کردند، نیزه‌های مدرن عموماً از مواد مصنوعی مانند فایبرگلاس یا فیبر کربن ساخته می‌شوند.  پرش با نیزه از سال ۱۸۹۶ یک رشتهٔ المپیکی برای مردان بوده است، اما بیش از ۱۰۰ سال بعد نخستین مسابقهٔ قهرمانی جهان زنان در مسابقات قهرمانی داخل سالن جهان ۱۹۹۷ اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی برگزار شد. نخستین مسابقهٔ المپیکی پرش با نیزه زنان در سال ۲۰۰۰ برگزار شد.

پرتاب‌ها

دوومیدانی شامل برخی از برجسته‌ترین انواع ورزش‌های پرتابی است و چهار رشته اصلی آن، تنها رویدادهای «پرتابیِ محض» هستند که در بازی‌های المپیک حضور دارند.

پرتاب وزنه 

مرد ورزشکار لباس سفید در حال پرتاب وزنه
رمیگیوس ماخورا در حال آماده‌شدن برای پرتاب در محوطه دایره‌ای شکل در پرتاب وزنه

خاستگاه پرتاب وزنه را می‌توان در مسابقات پیشاتاریخی با سنگ‌ها جستجو کرد: در قرون وسطی، پرتاب سنگ در اسکاتلند شناخته شده بود و اشتاین‌شتوسن (نوع سوئیسی پرتاب سنگ) در سوئیس ثبت شده است. در سدهٔ هفدهم، مسابقات پرتاب گلوله‌های توپ در میان ارتش انگلستان پیش‌درآمدی برای رشته مدرن این ورزش فراهم کرد.  اصطلاح شات (اسم انگلیسی این رشته، shot put است) از استفاده از مهمات گلوله‌ای شکل برای این ورزش نشئت می‌گیرد. قوانین مدرن نخستین بار در سال ۱۸۶۰ وضع شدند و ایجاب می‌کردند که رقبا پرتاب‌های قانونی را درون محوطهٔ پرتابی مربعی به ابعاد ۲ متر در هر ضلع انجام دهند. این قانون در سال ۱۹۰۶ به محوطه‌ای دایره‌ای با قطر ۲.۱۳ متر اصلاح شد و وزن وزنه به وزن استاندارد ۳/۷ کیلوگرم ثبت گردید. تکنیک پرتاب نیز در این دوره اصلاح شد، به گونه‌ای که پرتاب‌ها با بازوی خمیده به دلیل خطرناک‌بودن ممنوع اعلام شدند و تکنیک گام‌برداری کناری و پرتاب در ایالات متحده در سال ۱۸۷۶ پدید آمد.

پرتاب وزنه از سال ۱۸۹۶ یک ورزش المپیکی برای مردان بوده و یک مسابقهٔ زنان با استفاده از وزنهٔ ۴ کیلوگرمی در سال ۱۹۴۸ به این رقابت‌ها اضافه شد. تکنیک‌های پرتاب بیشتری از دوران پساجنگ پدید آمده است: در دههٔ ۱۹۵۰ پری اوبراین تکنیک چرخش ۱۸۰ درجه و پرتاب را که معمولاً با نام «گلاید» شناخته می‌شود، رواج داد و در این مسیر ۱۷ بار رکورد جهانی را شکست، درحالی‌که الکساندر باریشنیکوف و برایان اولدفیلد تکنیک «اسپین» یا چرخشی را در سال ۱۹۷۶ معرفی کردند.   

پرتاب دیسک 

مرد ورزشکار با لباس نارنجی در حال پرتاب دیسک
زولتان کواگو در حال آماده‌شدن برای چرخش و پرتاب در پرتاب دیسک

در پرتاب دیسک، ورزشکاران برای پرتاب یک دیسک سنگین به دورترین مسافت، با هم رقابت می‌کنند. در مسابقات استاندارد، ورزشکاران دیسک را از داخل یک کمان دایره‌ای مشخص پرتاب می‌کنند و به نوبت پرتاب‌ها را انجام می‌دهند، که در نهایت بهترین تلاش تکی، برنده را تعیین می‌کند. به‌عنوان یکی از رشته‌های پنج‌گانهٔ باستانی، تاریخچهٔ پرتاب دیسک به ۷۰۸ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد.  در دوران باستان، یک دیسک دایره‌ای سنگین از وضعیت ایستادهٔ ثابت بر روی سکویی کوچک پرتاب می‌شد و این همان سبکی بود که برای المپیک ۱۸۹۶ احیا شد.  این وضعیت تا بازی‌های المپیک ۱۹۰۶ در آتن ادامه یافت، که هم سبک باستانی و هم سبک مدرنِ رو به رشد چرخش و پرتاب را دربرمی‌گرفت. تا المپیک ۱۹۱۲، سبک پرتاب ایستادهٔ باستانی کنار گذاشته شد و استاندارد شروع و پرتاب مسابقات به محوطه مربعی شکل ۲.۵ تغییر پیدا کرد.  ابزار دیسک در سال ۱۹۰۷ با وزنی معادل ۲ کیلوگرم و قطری معادل ۲۲ سانتی‌تر به شکل استانداردی در آمد.  پرتاب دیسک زنان از اولین رشته‌های زنان در برنامهٔ المپیک بود که در سال ۱۹۲۸ معرفی شد. نخستین ورزشکار مدرنی که دیسک را با چرخش تمام بدن پرتاب کرد، فرانتیشک یاندا-سوک اهل جمهوری چک بود که این تکنیک را هنگام مطالعهٔ وضعیت مجسمهٔ مشهور دیسکوبولوس ابداع کرد و در المپیک ۱۹۰۰، مدال نقره گرفت.

پرتاب نیزه

زن ورزشکار با لباس نارنجی در حال پرتاب نیزه
ورزشکار پرتاب نیزه

پرتاب نیزه به‌عنوان ابزاری جنگی و شکاری، در دوران پیشاتاریخ آغاز شد. این رشته در کنار پرتاب دیسک، دومین رشتهٔ پرتابی در پنج‌گانهٔ المپیک باستان بود. اسنادی از ۷۰۸ سال پیش از میلاد نشان می‌دهد که دو نوع مسابقهٔ پرتاب نیزه به صورت هم‌زمان وجود داشته است: پرتاب به سمت هدف و پرتاب نیزه برای مسافت. نوع مسافت، همانی است که رشتهٔ مدرن امروزی از آن نشئت گرفته است. در مسابقات باستانی، ورزشکاران یک آنکوله (نوار چرمی نازک) را دور نیزه می‌پیچیدند که به‌عنوان زنجیری برای افزایش مسافت عمل می‌کرد.  پرتاب نیزه در اواخر سدهٔ نوزدهم در اسکاندیناوی محبوبیت زیادی یافت و ورزشکاران این منطقه همچنان جزو برترین پرتاب‌گران در مسابقات مردان هستند. در رشتهٔ مدرن پرتاب نیزه، ورزشکار مسیر کوتاهی را در پیست می‌دود و سپس پرتاب‌گر، نیزه را پیش از خط خطا رها می‌کند. مسیر دویدن، حداقل ۳۰ متر طول دارد و با همان سطح پیست (تارتان) پوشیده شده است.

نخستین مسابقهٔ المپیکی پرتاب نیزه مردان در سال ۱۹۰۸ برگزار شد و مسابقهٔ زنان در سال ۱۹۳۲ معرفی گردید. نخستین نیزه‌ها از انواع گوناگون چوب ساخته می‌شدند، اما در دههٔ ۱۹۵۰، باد هلد، ورزشکار سابق این رشته، یک نیزهٔ توخالی و سپس یک نیزهٔ فلزی معرفی کرد که هر دو عملکرد پرتاب‌گران را افزایش دادند. ورزشکار سابق دیگر، میکلوش نمت، نیزهٔ دم‌خشن را ابداع کرد و پرتاب‌ها به بیش از ۱۰۰ متر رسید – طوری که به مرزهای ورزشگاه‌ها نزدیک می‌شد. مسافت‌ها و افزایش تعداد فرودهای افقی، اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی را بر آن داشت تا نیزهٔ مردان را بازطراحی کند تا مسافت کاهش یابد و گشتاور پیچشی پایین رونده ابزار افزایش یابد تا اندازه‌گیری مسافت آسان‌تر شود (تا نیزها به شکل بهتری در زمین فرو بروند). طرح‌های دم‌خشن در سال ۱۹۹۱ ممنوع شدند و تمام رکوردهایی که با چنین نیزه‌هایی به دست آمده بودند از کتاب‌های رکورد حذف گردیدند. نیزهٔ زنان نیز در سال ۱۹۹۹ بازطراحی مشابهی را تجربه کرد. مشخصات فعلی نیزه برای مردان 2/6 تا 2/7 متر طول و ۸۰۰ گرم وزن و برای زنان ۲/۲ تا 2/3 متر و ۶۰۰ گرم است.

پرتاب چکش 

یک خانم ورزشکار با لباس قرمز در حال انجام پرتاب چکش در قفس توری
ورزشکاری در حال چرخش با چکش در داخل دایره در پرتاب چکش

اولین نمونه‌های ثبت‌شده برای پرتاب چکش مدرن از بازی‌های تیلتین در ایرلند باستان سرچشمه می‌گیرد که شامل رشته‌هایی نظیر پرتاب وزنه‌ای متصل به طناب، سنگی بزرگ بر روی دسته‌ای چوبی، یا حتی چرخ ارابه‌ای بر روی محوری چوبی بود. دیگر رقابت‌های باستانی شامل پرتاب یک گوی چدنی متصل به دسته‌ای چوبی بود؛ این ابزار به دلیل شباهت زیاد به ابزار کار (چکش)، ریشه اصلی اصطلاح «پرتاب چکش» شد. در انگلستان سدهٔ شانزدهم، مسابقاتی شامل پرتابپتک‌های آهنگری واقعی ثبت شده است. ابزار چکش در سال ۱۸۸۷ به شکل استاندارد درآمد و مسابقات به شکل‌گیری رشتهٔ مدرن نزدیک شدند. وزن توپ فلزی 7/3 کیلوگرم تعیین شد، درحالی‌که سیم متصل باید بین1/175 متر و1/21 متر اندازه داشته باشد.  

پرتاب چکش مردان در سال ۱۹۰۰ به یک رشتهٔ المپیکی تبدیل شد، اما رشتهٔ زنان – با استفاده از وزنهٔ ۴ کیلوگرمی – تا مدت‌ها بعد به‌طور گسترده شامل هیچ رقابتی نمی‌شد و سرانجام در سال ۲۰۰۰ در برنامهٔ المپیک زنان قرار گرفت. مسافت‌های پرتاب‌شده توسط ورزشکاران مرد از دههٔ ۱۹۵۰ به بعد افزایش یافت، در نتیجهٔ تجهیزات بهبودیافته با استفاده از فلزات متراکم‌تر، تغییر به محوطه‌های پرتاب بتنی، و تکنیک‌های تمرینی پیشرفته‌تر. پرتاب‌گران چکش حرفه‌ای از لحاظ تاریخی ورزشکارانی بزرگ، نیرومند و تنومند بودند. بااین‌حال، ویژگی‌هایی نظیر تکنیک اصلاح‌شده، سرعت و انعطاف‌پذیری در دوران مدرن اهمیت فزاینده‌ای یافته است، چون محوطهٔ پرتاب قانونی از ۹۰ به 34/92 درجه کاهش یافته و تکنیک پرتاب شامل سه تا چهار چرخش کنترل‌شده است.

رشته‌های ترکیبی دوومیدانی

رشته‌های ترکیبی (یا چندرشته‌ای) مسابقاتی هستند که در آن ورزشکاران در تعدادی از رویدادهای دوومیدانی شرکت می‌کنند و برای عملکرد خود در هر رشته، امتیاز کسب می‌کنند که به مجموع امتیازات افزوده می‌شود. در فضای باز، رایج‌ترین رشته‌های ترکیبی، ده‌گانهٔ مردان (ده رشته) و هفت‌گانهٔ زنان (هفت رشته) است. به دلیل محدودیت‌های ورزشگاهی، مسابقات ترکیبی داخل سالن دارای تعداد رشته‌های کاهش‌یافته‌ای هستند که شامل هفت‌گانهٔ مردان و پنج‌گانهٔ زنان می‌شود. ورزشکاران بر اساس سیستم امتیازدهی با استاندارد بین‌المللی، مانند جدول امتیازدهی ده‌گانه، امتیاز کسب می‌کنند.

پنج‌گانهٔ المپیک باستان (شامل پرش طول، پرتاب نیزه، پرتاب دیسک، دوی استادیون و کشتی) پیش‌درآمدی بر رشته‌های ترکیبی دوومیدانی بود و این رشتهٔ باستانی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۶ (بازی‌های بین المللی) احیا شد. یک رشتهٔ همه‌جانبهٔ مردان در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۴ برگزار شد که میان پنج ورزشکار آمریکایی و دو ورزشکار بریتانیایی برگزار شد.

ترکیب رویدادهای ترکیبی

رویداد|مسابقهدویدنمیدانی
ده گانه مردان100 متر400 متر1500 متر110 متر با مانعپرش طولپرش ارتفاعپرش نیزهپرتاب وزنهپرتاب دیسک – پرتاب نیزه
ده گانه زنان100 متر400 متر1500 متر 100 متر با مانعپرش طول پرش ارتفاعپرش نیزه پرتاب وزنهپرتاب دیسکپرتاب نیزه
هفت گانه زنان200 متر800 متر100 متر با مانعپرش طولپرش ارتفاعپرتاب وزنهپرتاب نیزه
هفت گانه مردان (داخل سالن)60 متر1000 متر60 متر با مانعپرش طولپرش ارتفاع پرش نیزهپرتاب وزنه
پنج گانه زنان (داخل سالن)800 متر60 متر با مانعپرش طولپرتاب وزنه

استادیوم دوومیدانی


فضای باز

پیست دوومیدانی و نمایش محل برگذاری رشته‌های میدانی و دویدن
طرح معمول یک ورزشگاه دوومیدانی فضای باز

اصطلاح دوومیدانی با ورزشگاه‌هایی که نخستین بار میزبان چنین مسابقاتی بودند، گره خورده است. دو ویژگی اساسی یک ورزشگاه دوومیدانی، پیست دویدن بیضی‌شکل بیرونی و محوطهٔ چمن درون این پیست است-که به آن میدان گفته می‌شود. در مسابقات گذشته، طول پیست‌ها متغیر بود: ورزشگاه پاناتنایک در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۸۹۶، 333/33 متر بود، درحالی‌که در المپیک ۱۹۰۴ این مسافت به یک‌سوم مایل (536/45 متر) در ورزشگاه فرانسیس تغییر پیدا کرد. با توسعهٔ ورزش، اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی طول را به ۴۰۰ متر استاندارد کرد و تعیین کرد که پیست‌ها باید به شش تا هشت خط دویدن تقسیم شوند. عرض‌های دقیق برای خطوط تعیین شد، همچنین مقرراتی در مورد انحنای پیست وضع گردید. پیست‌های ساخته‌شده از خاکستر کوبیده در اوایل سدهٔ بیستم رایج بودند، اما پیست‌های مصنوعی در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ به عنوان استاندارد معرفی شدند. پیست تارتان شرکت 3M (یک پیست دویدن تمام‌فصل ساخته شده از پلی‌اورتان) پس از استفاده در مسابقات انتخابی المپیک ایالات متحده در ۱۹۶۸ و بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸ محبوبیت یافت و فرآیندی را آغاز کرد که در آن پیست‌های مصنوعی به استاندارد در این ورزش تبدیل شدند. بسیاری از ورزشگاه‌های دوومیدانی، ورزشگاه‌های چندمنظوره هستند، با پیست دویدن که پیرامون زمینی ساخته‌شده برای سایر ورزش‌ها، همچون انواع فوتبال، قرار دارد.

پیست دوومیدانی با زمین فوتبال آمریکایی
طرح تأسیسات دوومیدانی پیرامون یک زمین فوتبال آمریکایی برای دبیرستان یا کالج

میدان ورزشگاه، تعدادی از عناصر را برای استفاده در رشته‌های پرش و پرتاب ترکیب می‌کند. محوطه‌های پرش طول و پرش سه‌گام شامل یک پیست دویدن مستقیم و باریک ۴۰ متری با گودال شنی در یک یا هر دو انتها است. پرش‌ها از روی یک تختهٔ پرش اندازه‌گیری می‌شوند-معمولاً نوار کوچکی از چوب با نشانگر خمیری متصل-که تضمین می‌کند ورزشکاران از پشت خط اندازه‌گیری شده می‌پرند. محوطهٔ پرش با نیزه نیز یک پیست دویدن ۴۰ متری است و دارای فرورفتگی در زمین (جعبه) است که ورزشکاران نیزه، نیزهٔ خود را در آن فرو می‌کنند تا خود را از روی میله افقی عبور دهند و سپس بر روی تشک‌های فرود بالشتکی فرود آیند. پرش ارتفاع، نسخهٔ ساده‌شدهٔ پرش نیزه است، با محوطهٔ بازی از پیست یا میدان که به میله افقی با محوطهٔ مربعی از تشک‌های فرود در پشت آن منتهی می‌شود.

چهار رشتهٔ پرتابی، عموماً همگی در یک طرف ورزشگاه آغاز می‌شوند. پرتاب نیزه معمولاً بر روی قطعه‌ای از پیست که در محوطه مرکزی و موازی با خطوط مستقیم پیست اصلی دویدن است، انجام می‌شود. محوطهٔ پرتاب نیزه به شکل یک بخش مثلثی با قاعده کمانی با حفاظ است که اغلب از میان زمین چمن در مرکز استادیوم عبور می‌کند تا اطمینان حاصل شود که نیزه کمترین احتمالِ ایجاد خسارت یا آسیب را داشته باشد. مسابقات پرتاب دیسک و پرتاب چکش در قفس فلزی بلندی که معمولاً در یکی از گوشه‌های میدان قرار دارد، آغاز می‌شود. قفس خطر پرتاب شدن ابزارها به خارج از محوطهٔ بازی را کاهش می‌دهد و پرتاب‌ها به صورت مورب از عرض زمین در مرکز استادیوم عبور می‌کنند. پرتاب وزنه دارای محوطهٔ پرتابی دایره‌ای با تختهٔ پا در یک انتها است. محوطهٔ پرتاب دیسک نیز یک بخش مثلثی با قاعده کمانی است. برخی ورزشگاه‌ها همچنین دارای محوطهٔ پرش آبی در یک سوی میدان به‌طور خاص برای مسابقات دو بامانع آب هستند.

داخل سالن

نمایی از پیست دوومیدانی داخل سالن
پیست دوومیدانی داخل سالن گوردون با پیست 60 متری در میانه پیست و پیست 200-متری.

مکان‌های برگزاری ابتدایی داخل سالن ممکن است ورزشگاه‌های تطبیق‌یافته باشند که به‌راحتی می‌توانند برای برگزاری مسابقات پرش ارتفاع و رشته‌های مسافت کوتاه پیست به کار گرفته شوند. ورزشگاه‌های سرپوشیده در اندازهٔ کامل (یعنی آنهایی که کاملاً مجهز به میزبانی تمام رشته‌ها برای مسابقات قهرمانی داخل سالن جهان هستند) شباهت‌هایی با نمونه‌های فضای باز خود دارند. معمولاً، یک محوطهٔ مرکزی توسط یک پیست بیضی‌شکل ۲۰۰ متری با چهار تا هشت خط احاطه شده است. پیست می‌تواند در پیچ‌ها، شیب‌دار باشد تا به ورزشکاران اجازه دهد راحت‌تر در قوس‌های پیچ بدوند. برخی دارای یک پیست دویدن دوم هستند که مستقیماً در عرض محوطهٔ میدان و موازی با خطوط مستقیم مسیر اصلی امتداد می‌یابد. این پیست برای رشته‌های ۶۰ متر و ۶۰ متر بامانع استفاده می‌شود که تقریباً منحصراً در داخل سالن برگزار می‌شوند.

هر چهار رشتهٔ پرش رایج در مکان‌های داخل سالن برگزار می‌شوند. محوطه‌های پرش طول و پرش سه‌گام در امتداد پیست مرکزی ۶۰ متری قرار دارند و از نظر شکل بیشتر شبیه به نمونه‌های فضای باز خود هستند. پیست پرش با نیزه و محوطهٔ فرود نیز در امتداد پیست دویدن مرکزی قرار دارند. پرتاب وزنه و پرتاب وزنهٔ سنگین تنها رشته‌های پرتابی هستند که به دلیل محدودیت‌های اندازه در داخل سالن برگزار می‌شوند. محوطهٔ پرتاب، مشابه رشتهٔ فضای باز است، اما بخش فرود، ناحیه‌ای مستطیل‌شکل است که توسط تور یا مانع توقف احاطه شده است.

تصویری از پیست دوومیدانی 200-متری با محل نمایش رقابت‌های داخل سالن
میدان دویدن پیست کوتاه ۲۰۰ متری.

اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی علاوه بر میزبانی مسابقات قهرمانی داخل سالن جهان، از سال ۲۰۱۶ تور جهانی داخل سالن اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی را نیز میزبانی کرده است.

در می ۲۰۲۳، اتحادیه جهانی دوومیدانی، اعلام کرد که «پیست داخل سالن» و «دوومیدانی داخل سالن» را به «پیست کوتاه» تغییر نام می‌دهد و عملاً ردهٔ «پیست داخل سالن» را گسترش می‌دهد تا امکان نظری استفاده از یک پیست ۲۰۰ متری فضای باز برای نشان‌های معتبر انتخابی «داخل سالن» فراهم شود. این تغییر در آغاز سال ۲۰۲۴ اجرایی شد.

رشته‌های گوناگونی از برنامهٔ مسابقات قهرمانی دوومیدانی داخل سالن جهان حذف شده‌اند، از جمله ۲۰۰ متر و پیاده‌رو . برخی رشته‌های دو با مسافت مشخص در رویدادهای تور جهانی برگزار شده‌اند، از جمله در جایزه بزرگ داخل سالن آویوا و دیدار زمستانی روسیه، اما هرگز، مانند رویدادهای زیر، در مسابقات قهرمانی جهان برگزار نشدند.

  • ۳۰۰ متر 
  • ۵۰۰ متر (بازی‌های میلروز در دوران وضعیت جلسه مجوزدار) 
  • ۶۰۰ متر 
  • ۱۰۰۰ متر 
  • ۱ مایل 
  • ۲۰۰۰ متر 
  • ۲ مایل 
  • ۵۰۰۰ متر 
  • ۴ × ۱۰۰ متر (جام اسپارکاسن) 
  • ۴ × ۲۰۰ متر (بازی‌های میلروز) 
  • ۴ × ۸۰۰ متر (بازی‌های میلروز در دوران وضعیت جلسه مجوزدار) 
  • ۴۰۰ متر بامانع (۲۰۱۱ جایزه بزرگ داخل سالن بیرمنگام) 
  • ۲۰۰۰ متر بامانع آب (دیدار داخل سالن فلاندرز)

استفاده از استارت در مسابقات دوومیدانی


قوانین پیست دوومیدانی

قوانین رویدادهای پیست در دوومیدانی، همان‌طور که در اکثر مسابقات بین‌المللی رعایت می‌شود، توسط قوانین مسابقات اتحادیه بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی (IAAF) تعیین می‌شود. آخرین مجموعه کامل قوانین، قوانین سال ۲۰۰۹ است که فقط به مسابقات آن سال مربوط می‌شود.  قوانین فعلی World Athletics (WA) در وب‌سایت WA در دسترس است.

نجوه انجام استارت (شروع) مسابقات دویدن

دونده سرعتی در حال استارت روی تخته استارت روی پیست دوومیدانی
دونده‌ سرعت در وضعیت شروع (استارت) برای یک تمرین سرعت 

شروع یک مسابقه با یک خط سفید به پهنای ۵ سانتی‌متر مشخص می‌شود. در تمام مسابقاتی که خط‌ها انجام نمی‌شوند، خط شروع باید به صورت منحنی باشد تا همه ورزشکاران با فاصله یکسان از خط پایان، مسابقه شروع کنند. استفاده از تخته استارت برای تمام مسابقات تا ۴۰۰ متر و شامل آن مجاز است (از جمله دور اول امدادی ۴×۱۰۰ متر و ۴×۴۰۰ متر) و برای هیچ مسابقه دیگری نمی‌توان از آن استفاده کرد. هیچ قسمتی از تخته استارت نباید روی خط شروع قرار بگیرد یا به داخل خط دیگری کشیده شود.

همه مسابقات باید با صدای تپانچه استارت یا دستگاه شروع‌کننده تأیید شده که پس از اطمینان از ثابت بودن ورزشکاران و قرار گرفتن آنها در وضعیت صحیح شروع، به سمت بالا شلیک می‌شود، آغاز گردند. هنگامی که ورزشکاران در جای خود قرار دارند، هیچ‌یک از آنها مجاز نیست با دست یا پای خود خط شروع یا زمین جلوی آن را لمس کند.

برای مسابقات سرعت تا ۴۰۰ متر، مسئول استارت دو فرمان می‌دهد: “در جای خود” (on your marks) برای راهنمایی ورزشکاران به نزدیک‌شدن به خط شروع، و سپس “آماده” (set) برای آگاه‌سازی ورزشکاران از نزدیک‌بودن لحظه شروع مسابقه. فرمان‌های مسئول استارت، معمولاً در مسابقات ملی به زبان بومی و در مسابقات بین‌المللی به زبان انگلیسی یا فرانسوی داده می‌شود. زمانی که همه ورزشکاران در وضعیت شروع خود قرار گرفتند، باید تپانچه یا دستگاه شروع‌کننده تأیید شده شلیک یا فعال شود. اگر استارت‌زن از آمادگی کامل همه ورزشکاران رضایت نداشته باشد، ممکن است ورزشکاران را از جایگاه خود فراخوانده و فرآیند دوباره آغاز شود.

انواع مختلفی از استارت برای مسافت‌های گوناگون وجود دارد. مسابقات نیمه-استقامت و استقامت عمدتاً از استارت «آبشاری» استفاده می‌کنند. در این نوع استارت، همه ورزشکاران، مسابقه روی یک خط منحنی که در لبه بیرونی پیست به سمت بیرون کشیده شده است، شروع می‌کنند. رقابت‌کنندگان اجازه دارند به شرط رعایت ایمنی، بلافاصله به سمت خط داخلی حرکت کنند. در برخی مسابقات نیمهاستقامت مانند ۸۰۰ متر، هر ورزشکار در خط اختصاصی خود شروع می‌کند. پس از شلیک تپانچه، آنها باید تا رسیدن به مجموعه‌ای از مخروط‌ها روی پیست که نشان‌دهنده اجازه تغییر خط و حرکت به سمت داخل است، در خط خود بدوند. در مسابقات سرعت، ورزشکاران با تخته استارت شروع کرده و باید در کل مسابقه در خط خود باقی بمانند.

یک ورزشکار، پس از شنیدن وضعیت نهایی “آماده“، نمی‌تواند حرکت شروع خود را پیش از شنیدن صدای تپانچه یا دستگاه شروع‌کننده تأیید شده آغاز کند. اگر به تشخیص مسئول استارت یا مسئول فراخوانی، او این کار را زودتر انجام دهد، استارت اشتباه محسوب می‌شود. همچنین اگر به تشخیص مسئول استارت، ورزشکاری پس از گذشت زمان معقولی به فرمان‌های “در جای خود” یا “آماده” عمل نکند، یا پس از فرمان “در جای خود” برای ورزشکاران دیگران مزاحمت ایجاد کند، این موارد نیز استارت اشتباه تلقی می‌شوند. اگر دونده در وضعیت “آماده” حرکت کند نیز رد صلاحیت می‌شود.  از سال ۲۰۱۰، هر دونده‌ای که استارت اشتباهی انجام دهد، رد صلاحیت می‌گردد.

در مسابقات بین‌المللی سطح بالا، تخته استارت‌های مجهز به حسگر الکترونیکی، زمان واکنش ورزشکاران را اندازه‌گیری می‌کنند. اگر واکنش دونده کمتر از ۰٫۱ ثانیه باشد، آلارمی برای مسئول استارت فراخوان به صدا درآمده و ورزشکار متخلف مرتکب استارت اشتباه شده است.  از سال ۲۰۰۹، دونده‌های متخلف بلافاصله رد صلاحیت می‌شوند.

دویدن در مسابقه

یک دونده معلول با پاهای مصنوعی در حال دویدن روی پیست دوومیدانی
اسکار پیستوریوس در حال دویدن در دور اول ۴۰۰ متر در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲

در رشته‌های دو سرعت، به جز دو امدادی ۴ × ۴۰۰ متر و ۴۰۰ متر داخل سالن، هر ورزشکار باید مسابقه را از ابتدا تا انتها در خط اختصاصی خود بدود. اگر ورزشکاری از خط خود خارج شود یا روی خط مشخص‌کنندهٔ هر خط سیر قدم بگذارد، رد صلاحیت خواهد شد. قوانین خط همچنین برای دوره‌های آغازین سایر مسابقات پیست اعمال می‌شود، به عنوان مثال، آغاز دوی ۸۰۰ متر. قوانین مشابهی برای مسابقات مسافت طولانی‌تر زمانی که میدان بزرگی از ورزشکاران حضور دارند و نقاط شروع جداگانه‌ای تعیین شده است، اعمال می‌شود، طوری که مسیر مسابقه، اندکی پس از مرحلهٔ شروع در یک گروه ادغام می‌شود.   

هر ورزشکاری که با ورزشکار دیگری تنه بزند یا مانع او شود، به گونه‌ای که پیشروی او را مختل کند، باید از آن مسابقه رد صلاحیت شود. بااین‌حال، اگر ورزشکاری توسط شخص دیگری هل داده شود یا مجبور شود خارج از خط خود بدود، و اگر به خاطر این رفتارها برتری کسب نکرده باشد، ورزشکار نباید رد صلاحیت شود.   

پایان مسابقه

پایان یک مسابقه با یک خط سفید به عرض ۵ سانتی‌تر مشخص می‌شود  موقعیت پایانی ورزشکاران بر اساس ترتیبی تعیین می‌شود که هر قسمت از تنهٔ آن‌ها (بخ غیر از سر، گردن، بازوها، پاها، دست‌ها یا کف پا) به صفحهٔ عمودی لبهٔ نزدیک‌تر خط پایان برسد. سیستم‌های زمان‌سنجی کاملاً خودکار (زمان‌سنجی عکاسی) به‌طور فزاینده‌ای در سطوح پایین‌تر گردهمایی‌های پیست رایج‌تر می‌شوند و دقت انتخاب برنده نهایی را بهبود می‌بخشند، در عین حال که نیاز به داوران تیزبین بر روی خط پایان را از بین می‌برند. زمان‌سنجی کاملاً خودکار برای مسابقات سطح بالا و هر زمان که رکوردی در دو سرعت ثبت می‌شود الزامی است (هرچند رکوردهای دویدن استقامت می‌توانند در صورت زمان‌سنجی توسط سه کرنومتر مستقل پذیرفته شوند).

با دقت سیستم‌های زمان‌سنجی، عبور یکسان از خط پایان برای دونده‌ها، نادر است. برابری میان ورزشکاران مختلف به شرح زیر حل می‌شود: در تعیین این‌که آیا در هر دور برای یک موقعیت انتخابی برای دور بعد بر اساس زمان، تساوی وجود داشته است، داوری (که داوری ارشد عکس پایان نامیده می‌شود) باید زمان واقعی ثبت‌شده توسط ورزشکاران را تا یک‌هزارم ثانیه در نظر بگیرد. اگر داوری تشخیص دهد که تساوی رخ داده است، ورزشکاران مساوی باید در دور بعد قرار گیرند یا اگر این امکان‌پذیر نباشد، باید قرعه‌کشی شود تا مشخص گردد چه کسی باید در دور بعد قرار گیرد. در صورت تساوی برای کسب مقام اول در هر فینال، داور تصمیم می‌گیرد که آیا امکان برگزاری رقابت مجدد برای ورزشکاران مساوی امکان‌پذیر است یا خیر. اگر دوار تشخیص دهد که امکان‌پذیر نیست، نتیجه به همان شکل باقی می‌ماند. تساوی در سایر جایگاه‌ها نیز به همان شکل باقی می‌ماند.

قوانین میدانی

به طور کلی، بیشتر رشته‌های میدانی به یک رقابت‌کننده اجازه می‌دهد تلاش خود را به‌طور انفرادی، تحت شرایط نظری یکسان با سایر رقابت‌کنندگان در مسابقه، انجام دهد. هر اقدام و تلاش مسابقه‌ای برای تعیین این‌که چه کسی بیشترین مسافت را کسب کرده است اندازه‌گیری می‌شود.

پرش‌های عمودی

پرش‌های عمودی (پرش ارتفاع و پرش با نیزه) میله افقی را در ارتفاعی مشخص قرار می‌دهند. رقابت‌کننده باید بدون انداختن میله از روی پایه‌هایی که میله را نگه داشته‌اند، از آن عبور کند. سه شکست متوالی به مشارکت رقابت‌کننده در مسابقه پایان می‌دهد. رقابت‌کننده این گزینه را دارد که تلاش خود را «PASS» کند، که می‌تواند برای مزیت استراتژیک استفاده شود (البته اگر رقابت‌کننده خطا کند آن مزیت از دست می‌رود). PASS می‌تواند برای ذخیره انرژی و اجتناب از انجام پرشی که جایگاه آن‌ها را در رده‌بندی بهبود نمی‌بخشد، استفاده شود. پس از آن‌که تمام رقابت‌کنندگان از میله با ارتفاع مورد نظر پریدند، پاس کرده یا در یک ارتفاع تلاش خود را با خطا به پایان رسانده‌اند، ارتفاع میله بالاتر می‌رود. میزان افزایش میله پیش از مسابقه از پیش تعیین شده است، هرچند هنگامی که تنها یک رقابت‌کننده باقی می‌ماند، آن رقابت‌کننده می‌تواند ارتفاع‌های خود را برای تلاش‌های باقی‌مانده انتخاب کند. از هر تلاش توسط هر رقابت‌کننده رکوردی نگهداری می‌شود. پس از آن‌که تمام رقابت‌کنندگان تلاش‌های خود را انجام دادند، کسی که بالاترین پرش را داشته باشد برنده است و به همین ترتیب برای سایر رقابت‌کنندگان در مسابقه رده‌بندی انجام می‌شود. تساوی‌ها ابتدا با تعداد تلاش‌های انجام‌شده در بالاترین ارتفاع (تعداد کمتر برنده است)، و سپس اگر همچنان مساوی باشند، با تعداد کل خطاها در کل مسابقه شکسته می‌شوند. میله افقی به ارتفاع پایین‌تر بازگردانده نمی‌شود، مگر برای شکستن تساوی برای مقام اول یا یک موقعیت انتخابی. اگر آن موقعیت‌های بحرانی همچنان پس از اعمال معیارهای شکست تساوی مساوی باشند، تمام رقابت‌کنندگان مساوی یک پرش چهارم را در آخرین ارتفاع انجام می‌دهند. اگر همچنان خطا کنند، میله یک پله پایین‌تر می‌رود و دوباره پرش می‌کنند. این فرآیند تا زمانی که تساوی شکسته شود ادامه می‌یابد.

پرش‌های افقی

پرش‌های افقی (پرش طول و پرش سه‌گام) و تمام پرتاب‌ها باید از پشت یک خط آغاز شوند. در مورد پرش‌های افقی، آن خط یک خط مستقیم عمود بر پیست است. در مورد پرتاب‌ها، آن خط یک کمان یا یک دایره است. عبور از خط در حین آغاز تلاش، آن تلاش را باطل می‌کند-و به عنوان یک خطا محسوب می‌شود. تمام فرودها باید در یک بخش مشخص رخ دهند. برای پرش‌ها، این بخش گودالی پر از شن است، برای پرتاب‌ها یک بخش مشخص است. فرود یک پرتاب بر روی خط لبهٔ بخش، خطا محسوب می‌شود (لبهٔ داخلی خط، لبهٔ بیرونی بخش است). با فرض یک تلاش صحیح، مقامات مسافت را از نزدیک‌ترین نقطهٔ فرود به عقب تا خط اندازه‌گیری می‌کنند. نوار اندازه‌گیری با دقت تا کوتاه‌ترین مسافت میان نقطه و خط صاف می‌شود. برای انجام این کار، نوار باید در پرش‌ها کاملاً عمود بر تختهٔ پرش باشد، یا برای پرتاب‌ها از میان نقطهٔ مرکزی کمان کشیده شود. مقامات در انتهای نوار در محل فرود، عدد صفر را دارند، درحالی‌که مقامات در نقطهٔ آغاز مسافت را اندازه‌گیری و ثبت می‌کنند. هر زمان که یک رکورد (یا رکورد بالقوه) رخ می‌دهد، آن اندازه‌گیری (دوباره) با یک نوار فلزی انجام می‌شود و حداقل سه مقام (به‌علاوه معمولاً داور مسابقه) آن را مشاهده می‌کنند. نوارهای فلزی به راحتی خم و آسیب می‌بینند، بنابراین برای اندازه‌گیری مسابقات روزمره استفاده نمی‌شوند.

برای مسابقات بزرگ، هر رقابت‌کننده سه تلاش دارد. رقابت‌کنندگان برتر (معمولاً ۸ یا ۹ نفر بسته به قوانین آن مسابقه) سه تلاش دیگر دریافت می‌کنند. در آن سطح از مسابقه، ترتیب رقابت‌کنندگان برای آن سه تلاش نهایی تعیین می‌شود-بنابراین رقابت‌کننده‌ای که در پایان دور سوم در جایگاه نخست است، آخرین نفر است، درحالی‌که آخرین رقابت‌کننده‌ای که راه یافته، نخستین نفر است. برخی مسابقات ترتیب مسابقه را دوباره برای دور نهایی تنظیم می‌کنند، به‌طوری که آخرین تلاش توسط رهبر در آن نقطه انجام می‌شود. در سایر مسابقات، مدیریت مسابقه ممکن است انتخاب کند که تمام رقابت‌کنندگان را به چهار یا سه تلاش محدود کند. هر قالبی که باشد، تمام رقابت‌کنندگان تعداد تلاش‌های برابری دریافت می‌کنند.

تجهیزات دوومیدانی


ورزشکاران دوومیدانی کفش‌های ویژه‌ای با میخ می پوشند که کفش‌های میخی پیست (یا اسپایک) نامیده می‌شوند.

اتحادیه بین المللی دوومیدانی، یک فهرست رسمی و کامل بررسی‌کنندهٔ کفش برای تمام کفش‌های تخت مسابقه و میخ‌داری که مجاز به پوشیدن در طول مسابقات دوومیدانی هستند، ایجاد کرده است. این یک استاندارد بین‌المللی پذیرفته‌شده است که سازمان‌هایی از جمله اتحادیهٔ ملی ورزش‌های دانشگاهی با آن مطابقت دارند. استاندارد بر اساس ارتفاع زیره تعیین می‌شود و هیچ کفشی با ارتفاع زیره بیشتر از ۲۵ میلی‌متر بر روی پیست مجاز نیست.

مسابقات دوومیدانی


المپیک، پارالمپیک و قهرمانی جهان

مسابقات بزرگ جهانی دوومیدانی، هر دو در چارچوب ورزش دوومیدانی برگزار می‌شوند. مسابقات دوومیدانی اکثر رشته‌های برنامه‌های دوومیدانی المپیک و پارالمپیک را تشکیل می‌دهند که هر چهار سال یک بار برگزار می‌شوند. رویدادهای دوومیدانی از زمان تأسیس بازی‌های المپیک در سال ۱۸۹۶ جایگاهی برجسته در بازی‌های المپیک تابستانی داشته‌اند و این رشته‌ها معمولاً در ورزشگاه اصلی بازی‌های المپیک و پارالمپیک برگزار می‌شوند. رشته‌هایی مانند ۱۰۰ متر از بالاترین سطوح پوشش رسانه‌ای در میان هر رویداد ورزشی المپیک یا پارالمپیک برخوردارند.

دو مسابقهٔ بزرگ بین‌المللی دیگر برای دوومیدانی توسط اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی سازماندهی می‌شوند. اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی در سال ۱۹۱۳ مسابقات المپیک را به‌عنوان رویداد قهرمانی جهان خود انتخاب کرده بود، اما یک مسابقهٔ قهرمانی جهان جداگانه برای دوومیدانی به تنهایی نخستین بار در سال ۱۹۸۳ برگزار شد – مسابقات قهرمانی دوومیدانی جهان اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی. این مسابقات شامل رویدادهای دوومیدانی به همراه مسابقات ماراتن و مسابقه پیاده‌روی بود. در ابتدا، این مسابقات به‌صورت چهارساله برگزار می‌شد، اما پس از سال ۱۹۹۱، به قالبی دوساله تغییر یافت. از نظر دوومیدانی داخل سالن، مسابقات قهرمانی داخل سالن جهان اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی از سال ۱۹۸۵ هر دو سال یک بار برگزار می‌شود و این تنها مسابقات قهرمانی جهانی است که منحصراً از رویدادهای دوومیدانی تشکیل شده است.

گردهمایی‌های مربوط به دوومیدانی

یک کودک با لباس آبی در حال دویدن امدادی با باتوم روی چمن
کودکی در حال شرکت در یک گردهمایی مدارس محلی در کامبوج

گردهمایی‌های یک‌روزهٔ دوومیدانی، رایج‌ترین و فصلی‌ترین جنبهٔ این ورزش را تشکیل می‌دهند – آنها پایه‌ای‌ترین سطح مسابقهٔ دوومیدانی هستند. گردهمایی‌ها عموماً سالانه یا تحت حمایت یک مؤسسهٔ آموزشی یا باشگاه ورزشی، یا توسط یک گروه یا کسب‌وکار که به‌عنوان برگزارکنندهٔ گردهمایی عمل می‌کند، سازماندهی می‌شوند. در مورد نوع اول، ورزشکاران برای نمایندگی باشگاه یا مؤسسهٔ خود انتخاب می‌شوند. در مورد گردهمایی‌های خصوصی یا مستقل، ورزشکاران تنها با دعوتنامه شرکت می‌کنند.

پایه‌ای‌ترین نوع گردهمایی‌ها، گردهمایی‌های پیستی هستند که همه میتوانند در آنها شرکت کنند، که عمدتاً مسابقات کوچک، محلی و غیررسمی‌اند که به هر فردی در تمام سنین و توانایی‌ها اجازه رقابت می‌دهند. با منظم‌تر شدن گردهمایی‌ها، آن‌ها می‌توانند تأییدیهٔ رسمی انجمن محلی یا ملی ورزش را کسب کنند.

در سطح حرفه‌ای، گردهمایی‌ها در دههٔ ۱۹۹۰ در اروپا با ایجاد مسابقهٔ چهارتایی طلایی، متشکل از گردهمایی‌هایی در زوریخ، بروکسل، برلین و اسلو، شروع به ارائه مشوق‌های مالی قابل توجه برای تمام ورزشکاران کردند. این رویداد، گسترش یافت و در سال ۱۹۹۸ با پشتیبانی اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی به لیگ طلایی اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی تبدیل شد، که بعداً با نام‌گذاری گردهمایی‌های منتخب در سراسر جهان به‌عنوان تور جهانی دوومیدانی اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی تکمیل شد. در سال ۲۰۱۰، ایده لیگ طلایی به‌صورت جهانی به عنوان سری لیگ الماس گسترش یافت و این سری اکنون رده بالای گردهمایی‌های حرفه‌ای یک‌روزه دوومیدانی را تشکیل می‌دهد.

رتبه‌بندی جهانی دوومیدانی

سیستم رتبه‌بندی جهانی اتحادیه بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی (IAAF) برای فصل ۲۰۱۸ معرفی شد. جایگاه یک ورزشکار در رتبه‌بندی بر اساس امتیازاتی تعیین می‌شود که با توجه به عملکرد او و اهمیت مسابقه کسب کرده است. این امتیازات برای احراز صلاحیت حضور در مسابقات قهرمانی جهان و بازی‌های المپیک در نظر گرفته خواهد شد.  این سیستم بر مشارکت ورزشکاران تأثیر خواهد گذاشت، مشارکتی که معمولاً توسط نهادهای ملی، چه از طریق کمیته‌های انتخاب و چه از طریق رویدادهای مسابقات انتخابی ملی، تعیین شده است.

مشارکت جوانان در مسابقات دوومیدانی

دونده‌های دو 4010-متر در حال عبور از خط پایان پیست دوومیدانی
کوئینسی ویلسون در حال ثبت رکورد جهانی زیر ۱۸ سال در دوی ۴۰۰ متر

مشارکت جوانان در این ورزش به طور قابل‌توجهی افزایش یافته است. تنها در ایالات متحده، دوومیدانی دبیرستان‌ها در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۳ به رکورد ۱,۱۳۱,۳۴۸ شرکت‌کننده رسید. با این رشد، ورزشکاران جوان برجسته‌ای نیز ظهور کردند، از جمله کوئینسی ویلسون (دونده) که چهار بار رکورد جهانی زیر ۱۸ سال را در دوی ۴۰۰ متر شکست و در سن ۱۶ سالگی موفق به کسب سهمیه امدادی ۱۶۰۰ متر تیم المپیک ایالات متحده شد. او در نهایت در دور مقدماتی امدادی ۴×۴۰۰ متر مردان دوید و به تیم خود برای رسیدن به فینال کمک کرد و در نهایت موفق به کسب مدال طلای المپیک شد.

رکوردهای دوومیدانی


نمودار رکورد صد متر
نمودار پیشرفت رکورد جهانی در دوی ۱۰۰ متر مردان

عملکرد ورزشکاران تقریباً در تمام مسابقات دوومیدانی، زمان‌گیری یا اندازه‌گیری می‌شود. این کار نه تنها به عنوان راهی برای تعیین برنده در یک رویداد به کار گرفته میشود، بلکه می‌تواند برای مقایسه‌های تاریخی (یعنی یک رکورد) نیز استفاده شود. انواع زیادی از رکوردها وجود دارد و عملکرد مردان و زنان به طور جداگانه ثبت می‌شود.

مهم‌ترین انواع رکوردها، عملکرد ورزشکاران را بر اساس منطقه‌ای که نمایندگی می‌کنند سازماندهی می‌شود – رکوردها از رکوردهای ملی شروع می‌شود، سپس به رکوردهای قاره‌ای می‌رسد و تا سطح رکورد جهانی یا جهانی ادامه می‌یابد. نهادهای حاکم ملی بر فهرست رکوردهای ملی نظارت می‌کنند، انجمن‌های منطقه‌ای فهرست‌های قاره‌ای مربوطه خود را سازماندهی می‌کنند و IAAF رکوردهای جهانی را تأیید می‌کند.

IAAF رکوردهای جهانی دوومیدانی را در صورت احراز معیارهای تعیین‌شده تأیید می‌کند. IAAF اولین بار در سال ۱۹۱۴ فهرستی از رکوردهای جهانی را منتشر کرد، که در ابتدا فقط برای رویدادهای مردان بود. ۵۳ رکورد شناخته‌شده در دویدن، دو با مانع و امدادی و ۱۲ رکورد میدانی وجود داشت. رکوردهای جهانی در رویدادهای زنان از سال ۱۹۳۶ با اضافه شدن تدریجی رویدادهای بیشتر به فهرست آغاز شد، اما تغییرات قابل‌توجهی در اواخر دهه ۱۹۷۰ رخ داد.

ابتدا، تمام رکوردها با اندازه‌گیری‌های امپریال (مثلاً مایل) در سال ۱۹۷۶ کنار گذاشته شدند، به استثنای تنها دوی یک مایل به دلیل اعتبار و تاریخچه این رویداد. در سال بعد، تمام رکوردهای جهانی در رویدادهای سرعت تنها در صورت استفاده از زمان‌گیری الکترونیکی کاملاً خودکار (در مقابل روش سنتی کرونومتر دستی) به رسمیت شناخته می‌شدند. در سال ۱۹۸۱، زمان‌گیری الکترونیکی برای تمام رکوردهای جهانی دویدن در دوومیدانی اجباری شد، به‌طوری که زمان‌ها تا یک صدم ثانیه ثبت می‌شدند. دو نوع رکورد جهانی دیگر در سال ۱۹۸۷ معرفی شد: رکوردهای جهانی برای مسابقات داخل سالن و رکوردهای جهانی برای ورزشکاران جوان زیر ۲۰ سال.

مهم‌ترین نوع رکورد بعدی، رکوردهایی هستند که در یک رقابت خاص به دست می‌آیند. به عنوان مثال، رکوردهای المپیک نشان‌دهنده بهترین عملکرد ورزشکاران در بازی‌های المپیک تابستانی است. تمام مسابقات قهرمانی و بازی‌های بزرگ دارای رکوردهای مسابقات مربوط به خود هستند و تعداد زیادی از مسابقات دوومیدانی نیز رکوردهای رویداد خود را نگهداری می‌کنند. سایر انواع رکوردها عبارتند از: رکوردهای ورزشگاه، رکوردهای گروه‌های سنی، رکوردهای افراد کم توان، و رکوردهای موسسات یا سازمان‌ها. معمولاً اگر رکوردهای مهمی توسط ورزشکارها شکسته شود، پاداش‌های نقدی به ورزشکاران تعلق می‌گیرد، زیرا این کار می‌تواند باعث جلب توجه بیشتر و افزایش حضور تماشاگران در مسابقات دوومیدانی شود.

دوپینگ 


دونده خانم در حال دویدن روی پیست دوومیدانی
ماریون جونز، پس از اعتراف به دوپینگ، مدال‌های المپیک خود را از دست داد، از این ورزش محروم شد و شش ماه را در زندان سپری کرد.

ورزشکاران دوومیدانی توسط نهادهای حاکم بر این ورزش، از سطح ملی تا بین‌المللی، از مصرف یا استفاده از برخی مواد منع شده‌اند. در اساسنامه فدراسیون جهانی دو و میدانی (IAAF)  نیز «قانون جهانی مبارزه با دوپینگ» در کنار دیگر مقررات ضد دوپینگ گنجانده شده است. اقداماتی نظیر دوپینگ خونی و استفاده از استروئیدهای آنابولیک، هورمون‌های پپتیدی، محرک‌ها یا ادرارآورها می‌توانند به ورزشکاران مزیت رقابتی فیزیکی در دوومیدانی بدهند. استفاده از چنین موادی در دوومیدانی هم به دلایل اخلاقی و هم پزشکی مورد مخالفت قرار می‌گیرد. از آنجای که این ورزش بر پایه اندازه‌گیری و مقایسه عملکرد ورزشکاران است، مواد افزایش‌دهنده عملکرد شرایط نابرابری ایجاد می‌کنند؛ به‌طوری که ورزشکارانی که از این مواد استفاده نمی‌کنند، در برابر رقبای دوپینگی در موقعیت ضعف قرار می‌گیرند. از نظر پزشکی نیز استفاده از مواد ممنوعه ممکن است سلامت ورزشکاران را به خطر بیندازد. با این حال، برای ورزشکارانی که به دلایل درمانی مجبور به استفاده از برخی مواد ممنوعه هستند، استثناهایی در نظر گرفته می‌شود و ورزشکاران در این مواردی، مجازاتی در نظر گرفته نمی‌شود، مانند تست مثبت دوپینگ کیم کالینز به دلیل استفاده از داروی آسم.

ورزشکاران از لحاظ تاریخی حاضر بوده‌اند برای بهبود عملکرد خود خطرات قانونی و سلامتی را به جان بخرند، ‌طوری که برخی حتی از تمایل خود برای به خطر انداختن جانشان سخن گفته‌اند، چنانکه در تحقیقات میرکین، گلدمن و کانر در بررسی نگرش‌ها نسبت به به‌اصطلاح معضل گلدمن مشهود است.

برای جلوگیری از استفاده از مواد نیروزا، ورزشکاران باید تحت آزمایش‌های دوپینگی قرار گیرند که هم در مسابقه و هم خارج از مسابقه توسط مقامات مبارزه با دوپینگ یا کادر پزشکی معتبر انجام می‌شود. ورزشکاران جریمه‌شده پس از بازگشت به مسابقات مستعد آزمایش‌های بیشتری هستند. ورزشکارانی که مشخص شود مواد موجود در فهرست ممنوعهٔ آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ را مصرف کرده‌اند، مجازات می‌شوند و ممکن است برای مدتی که متناسب با شدت تخلف است از مسابقات محروم شوند.

بااین‌حال، استفاده از موادی که در فهرست ممنوعه نیستند نیز ممکن است منجر به مجازات شود، اگر آن ماده از نظر ترکیب یا تأثیر مشابه یک مادهٔ ممنوعه تشخیص داده شود. ورزشکاران همچنین ممکن است به دلیل غیبت در آزمایش‌ها، تلاش برای اجتناب از آزمایش یا دستکاری در نتایج، امتناع از تسلیم برای آزمایش، از طریق شواهد غیرمستقیم یا اعتراف به مصرف، مجازات شوند.

دوپینگ نقش قابل‌توجهی در تاریخ مدرن دوومیدانی ایفا کرده است. دوپینگ دولتی در آلمان شرقی با هورمون‌ها و استروئیدهای آنابولیک، قدرت نمایی زنان آلمان شرقی را در دوومیدانی از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ رقم زد. شماری از این زنان، از جمله ماریتا کخ، رکوردهای جهانی را شکستند و در مسابقات بین‌المللی بسیار موفق بودند. با این حال، برخی از ورزشکارانی که از نوجوانی در چارچوب برنامه‌های دوپینگ قرار داشتند، بعدها دچار مشکلات جدی سلامتی شدند..

سیستم مشابهی از دوپینگ دولتی در اتحاد جماهیر شوروی نیز ایجاد شد. به گفته اندرو جنینگز، روزنامه‌نگار بریتانیایی، یک سرهنگ ک.گ‌.ب ادعا کرده بود که مأموران این سازمان با جا زدن خود به‌عنوان مأموران مبارزه با دوپینگ کمیته بین‌المللی المپیک  (IOC)، در آزمایش‌های دوپینگ اختلال ایجاد می‌کردند و بدین ترتیب از ورزشکاران شوروی حمایت می‌شد. درباره المپیک تابستانی ۱۹۸۰، یک پژوهش استرالیایی در سال ۱۹۸۹ اعلام کرد: «تقریباً هیچ مدال‌آوری در بازی‌های مسکو وجود نداشت — به‌ویژه در میان مدال‌آوران طلا — که از نوعی ماده دارویی استفاده نکرده باشد؛ و اغلب چند نوع ماده مختلف مصرف می‌شد. بازی‌های مسکو را می‌شد “بازی‌های شیمی‌دانها” نامید.»

 در سال ۲۰۱۶، نیویورک تایمز مقاله‌ای منتشر کرد که به تفصیل به استفاده از دوپینگ توسط شوروی در آماده‌سازی برای المپیک ۱۹۸۴ پرداخت. بن جانسون در المپیک ۱۹۸۸ سئول رکورد جهانی جدیدی در دوی ۱۰۰ متر ثبت کرد، اما بعدها به دلیل استفاده از استروئیدهای آنابولیک محروم شد.

در اواسط دهه نخست قرن بیست و یکم، رسوایی بالکو در نهایت به سقوط دوندگان سرعت برجسته‌ای چون ماریون جونز و تیم مونتگومری، در میان دیگران، به دلیل استفاده از مواد ممنوعه انجامید. افشای دوپینگ دولتی در روسیه منجر به محرومیت بین‌المللی تمام ورزشکاران آن کشور در سال ۲۰۱۶ شد، به‌طوری که روس‌ها مجبور بودند برای رقابت به‌عنوان ورزشکاران بی‌طرف تأییدشده در رویدادهایی مانند بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ و مسابقات قهرمانی دوومیدانی جهان ۲۰۱۷ به اتحادیهٔ بین‌المللی فدراسیون‌های دوومیدانی درخواست مجوز دهند. دوپینگ کشورهای تمام قاره‌ها را تحت تأثیر قرار داده است و در سطوح فردی، تیمی و ملی رخ داده است.

ورزش‌های مرتبط با دوومیدانی


دوومیدانی میدانی بیشترین شباهت را با سایر رشته‌های طبقه‌بندی شده زیر مجموعه ورزش دوومیدانی (اتلتیک) دارد، به طور خاص دو صحرانوردی، و انواع دوهای جادهای و مسابقات پیاده‌روی. تمامی این مسابقات شامل ثبت زمان پایان، داشتن نقاط شروع و پایان کاملاً مشخص بوده و عموماً ماهیت انفرادی دارند. دونده‌های نیمه-‌استقامت و استقامت معمولاً علاوه بر پیست، در دو صحرانوردی و رویدادهای جاده‌ای نیز شرکت می‌کنند. ورزشکاران پیاده‌روی پیست نیز به طور معمول در جاده هم تخصص دارند. به‌جز دو گروه دونده‌های نیمه-استقامت و استقامت، کمتر پیش می‌آید که سایر ورزشکاران دوومیدانی در مسابقات کراس‌کانتری (صحرانوردی) یا جاده‌ای شرکت کنند.

انواع مختلف ورزش‌های قدرتی، مانند مسابقات قوی‌ترین مرد جهان و بازی‌های هایلند (اسکاتلندی)، اغلب شامل اشکالی از دویدن، حمل اشیای سنگین، و همچنین رویدادهای پرتابی مانند پرتاب تنه درخت (چوب بلند) و پرتاب بشکه هستند که از نظر ساختار، شباهت‌هایی با ماده‌های پرتابی دو و میدانی دارند.

جمع‌بندی پایانی درباره دوومیدانی

دوومیدانی همان‌طور که مشخص است از دو واژه دو و میدان تشکیل شده است که شامل رقابت‌هایی است که یا در دسته‌بندی دویدن قرار گرفته و بر روی پیست دو انجام می‌شوند یا در دسته‌بندی میدانی قرار گرفته و در دسته‌بندی غیر دویدن قرار می‌گیرند.

همان‌طور که در مقاله مفصل بالا نیز مطالعه کردید، دوومیدانی تاریخچه‌ای کهن دارد؛ هر چند دویدن از میلیون‌ها سال قبل که اجدادمان شروع به راست‌قامت شدن کردند، برای شکار و فرار از دست شکارچیان به کار می‌گرفته شده است؛ بااین‌حال دویدن از نوع دوومیدانی، منشأ و خاستگاهی یونانی دارد. به‌هرحال، در این مقاله سعی شد با تاریخچه و قوانین و رویدادهای دوومیدانی به شکل کاملی آشنا شوید.

منبع
wikipedia

سیروان آلی

من سیروان آلی هستم، تولیدکننده محتوا و مترجم تخصصی در حوزه‌ علم دویدن. بیش از ده ساله که به آموزش و راهنمایی دونده‌ها در سطوح مختلف — از مبتدی تا دونده‌های استقامت حرفه‌ای — مشغولم. در این مدت، بیش از 5 هزار مقاله و محتوای آموزشی درباره‌ی دویدن، فرم صحیح بدن، تمرین، تغذیه و پیشگیری از مصدومیت و ..... در وبسایت، اینستاگرام و تلگرام منتشر کرده‌ام و هدفم همیشه این بوده که دانش علمی دویدن را به زبان ساده و کاربردی در اختیار همه قرار دهم. من تا امروز 7 کتاب تخصصی در حوزه‌ی دویدن را ترجمه کرده‌ام: علم دویدن نوشته‌ی اوون اندرسون، علم دویدن مصور، آموزش دویدن و ماراتن، من از دویدن متنفرم، فرم دویدن و راهنمای مصدومیت، کتابچه 52 تمرین. دویدن برای من فقط یک ورزش نیست؛ یک عشق است. باور دارم که هر کسی می‌تواند یاد بگیرد هوشمندانه‌تر، مؤثرتر و بدون مصدومیت بدود — و مهم‌تر از همه اینکه دویدن در خون همه ما انسان‌ها است. همه ما دونده متولد می‌شویم فارغ از نژاد، جنسیت، ترکیب بدنی و ... اما باید با علم و اصول آن را شروع کنیم تا به شکل ایمن و اصولی پیشرفت کنیم و احتمال آسیب را کاهش دهیم؛ اهدافی که دقیقا در این وبسایت دنبال می‌کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا